Hayvansal gıdalar, taşıdıkları risk nedeniyle genel gıda denetiminden ayrılan özel bir kontrol rejimine tabidir. Hayvansal gıdaların resmi kontrollerine ilişkin özel kuralları belirleyen düzenleme, kesim, işleme ve dağıtım aşamalarında yürütülecek denetimin çerçevesini çizer. Tesis işletmecisi açısından mesele yalnızca ürünün analiz sonucu değil, üretim sürecinin denetlenebilir biçimde belgelenmesidir.
Neden Daha Sıkı Bir Kontrol Uygulanıyor?
Hayvansal ürünlerde risk, üretim hattının tek bir noktasında değil zincirin tamamında ortaya çıkabilir. Hayvanın kesim öncesi durumu, kesim sonrası muayene, soğutma zinciri ve işleme aşamasındaki çapraz bulaşma ihtimali birlikte değerlendirilir. Bu nedenle denetim, tek seferlik bir numune sonucundan çok sürecin sürekliliğine bakar; işletmenin kendi kayıtlarındaki boşluk, ürün uygun çıksa dahi ayrı bir uygunsuzluk kalemi oluşturur.
Resmi Veteriner Hekimin Tesisteki Konumu
Belirli tesislerde kontrol, resmi görevli veteriner hekimin gözetimi altında yürütülür. Bu kişi işletmenin çalışanı değildir; kamu adına muayene yapar ve uygunluk kararını verir. İşletmecinin bu görevliyle olan ilişkisini yazılı zeminde tutması önemlidir: sözlü uyarılar sonradan ispatlanamaz, oysa yazılı bildirimlere zamanında verilen cevaplar işletmenin özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini gösterir.
Sağlık İşareti ve Ürünün Piyasaya Arzı
Muayene sonucu uygun bulunan ürünlere uygulanan işaret, ürünün resmi kontrolden geçtiğini gösterir. İşaretsiz ya da usulüne aykırı işaretlenmiş ürünün piyasaya arzı, ürün fiilen sağlıklı olsa bile başlı başına bir aykırılıktır. Bu konudaki en riskli uygulama, farklı partilere ait ürünlerin aynı işaretle birleştirilmesidir; izlenebilirlik zinciri kırıldığında geri çağırma yapılması gerektiğinde işletme tüm stoku kapsayan bir yükümlülükle karşılaşabilir.
Üretimin Durdurulması ve Geri Çağırma Kararları
- Karar tebliğ edilir edilmez etkilenen parti numaraları ve sevk kayıtları çıkarılmalıdır.
- Müşterilere yapılacak bildirimin içeriği, sorumluluğu genişletmeyecek biçimde hazırlanmalıdır.
- Durdurma kararının dayandığı tespit ile tutanak içeriği karşılaştırılmalı, uyumsuzluk varsa kayda geçirilmelidir.
- Düzeltici faaliyetler tarih ve sorumlusu belirtilerek yazılı biçimde raporlanmalıdır.
Aktarılan hususlar genel bilgilendirme niteliğindedir. Tesis ölçeği, üretim konusu ve denetim geçmişi sonucu değiştirebileceğinden; üretimi durduran ya da ürün toplatmayı gerektiren bir karar söz konusu olduğunda idari ve ticari sonuçları birlikte ele alacak bir hukuki değerlendirme almanız önerilir.