1697 sayılı Karar, 154 kV enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Enerji iletim hattı kamulaştırmalarının en ayırt edici yanı, çoğu zaman taşınmazın mülkiyetinin değil, üzerindeki kullanım hakkının kısıtlanmasıdır. Malikler bu farkı bilmediklerinde, karşılaştıkları bedeli yanlış bir ölçüyle değerlendirebilmektedir.
Mülkiyet Sizde Kalır, Peki Ne Kaybedersiniz
İrtifak kamulaştırmasında tapu malik adına kalmaya devam eder; ancak tapuya konulan şerhle birlikte taşınmazın belirli bir bölümünde kullanım kısıtlanır. Hat güzergâhı altında yapı yapılması, belirli yükseklikte ağaç yetiştirilmesi veya bazı tarımsal faaliyetlerin sürdürülmesi sınırlanabilir. Bu nedenle ödenecek bedel, taşınmazın tam değeri değil, kısıtlamanın yarattığı değer kaybı üzerinden hesaplanır.
Direk Yeri ile Güzergâh Ayrı Değerlendirilmelidir
Uygulamada iki farklı etki bir arada ortaya çıkar. Direklerin oturduğu alan fiilen kullanılamaz hâle gelirken, direkler arasındaki hat güzergâhında yalnızca kullanım kısıtı doğar. Bu iki alanın metrekaresi ve etkisi ayrı ayrı hesaplanmalı; raporda tek bir kalemde birleştirilerek geçiştirilmemelidir. Ayrıca direk yerlerine ulaşım için açılan servis yollarının parselde yarattığı bölünme de ayrıca gündeme getirilebilir.
Değer Kaybının Somutlaştırılması
- Hattın parselin ortasından mı yoksa kenarından mı geçtiğinin krokiyle gösterilmesi.
- Kısıt nedeniyle yapılaşma hakkının fiilen kullanılamaz hâle gelip gelmediğinin imar durumuyla ortaya konması.
- Kısıt öncesi ve sonrası kullanım biçimindeki farkın belgelenmesi.
- Aynı bölgede benzer nitelikli taşınmazlara ilişkin emsal verilerin toplanması.
Bedel Yetersiz Görülüyorsa
Mahkemece belirlenen bedelin düşük olduğu düşünülüyorsa, itirazın rapordaki hesap yöntemine yönelmesi gerekir. Kısıt oranının gerçekte olduğundan düşük alınması, en sık rastlanan itiraz konusudur. Ayrıca hattın fiilen geçtiği alan tapudaki şerhle örtüşmüyorsa, bu uyumsuzluk ayrıca ileri sürülmelidir.
Buradaki bilgiler genel çerçevededir. İrtifak kamulaştırması hesapları teknik nitelikte olduğundan, tebligat sonrasında dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi hak kaybını önler.