2020 yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programının onaylanmasına ilişkin 1733 sayılı Karar, kamu kurumlarının o yıl içinde izleyeceği politika hedeflerini ve tedbirleri belirleyen bir planlama belgesini yürürlüğe koyar. Hukuki tartışma genellikle şu soruda toplanır: bu programdan doğrudan bir hak ileri sürülebilir mi?
Program Belgesi ile Düzenleyici İşlem Farkı
Yıllık programlar, kural olarak kişilerin hukukunda doğrudan değişiklik yaratan bireysel bir işlem niteliği taşımaz. Kurumlara yönelik hedef ve tedbir listesi sunar; bu tedbirlerin hayata geçirilmesi için ayrıca yönetmelik, tebliğ veya bireysel işlem yapılması gerekir. Hukuki sonucu doğuran, çoğu zaman programın kendisi değil, onu uygulayan bu ikinci işlemdir.
Dava Konusu Edilebilirlik
İdari yargıda dava edilebilmesi için işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu olması aranır. Bu ölçüt karşısında planlama belgeleri bakımından üç ihtimal ortaya çıkar:
- Program yalnızca hedef koyuyorsa, doğrudan menfaat ihlali göstermek güçtür.
- Program içinde belirli kişi veya taşınmaz grubunu doğrudan etkileyen somut bir belirleme varsa, o kısmın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
- Programa dayanılarak yapılan uygulama işlemine karşı dava açıldığında, programın ilgili bölümü de hukuka aykırılık iddiasının dayanağı olarak ileri sürülebilir.
Programa Atıf Yaparken Dilekçe Tekniği
Bir dilekçede yıllık programa yapılan atfın işlevi, idarenin kendi beyan ettiği politikayla çelişen bir uygulama yaptığını göstermektir. Bu nedenle atıf, programın hangi başlığındaki hangi tedbire yapıldığı açıkça belirtilerek ve o tedbirin metni birebir aktarılarak yapılmalıdır. Genel bir kalkınma söylemine gönderme yapmak, dilekçeye somut bir katkı sağlamaz.
Zaman Bakımından Sınır
Yıllık programlar tanımı gereği tek bir bütçe yılına ilişkindir. Sonraki yıl programı yürürlüğe girdiğinde önceki metnin bağlayıcılığı sona erer. Geçmiş bir yıla ait programa dayanan taleplerde, işlem tarihinde hangi programın yürürlükte olduğu mutlaka teyit edilmelidir; aksi hâlde savunulan gerekçe daha baştan zamansız kalır.
Özet Kontrol
- Uyuşmazlığın kaynağını program mı, uygulama işlemi mi olduğunu belirleyin.
- İşlem tarihi ile program yılını eşleştirin.
- Atıf yapacağınız tedbir metnini kaynağıyla birlikte dosyaya koyun.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; planlama belgelerine dayanan taleplerde dava edilebilirlik değerlendirmesinin somut işlem üzerinden yapılması gerekir.