Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, merkezin akademik ve uygulamalı faaliyetlerinin çerçevesini çizer. Bu merkezlerin ürettiği eğitim, ölçüm ve danışmanlık hizmetleri doğrudan işyerlerinde sonuç doğurduğu için, faaliyetin kapsamı ile hukuki sorumluluğun sınırının birlikte düşünülmesi gerekir.
Akademik Faaliyet ile Hizmet Sunumu Arasındaki Çizgi
Bir araştırma merkezinin risk değerlendirme yöntemi geliştirmesi ile bir işletmenin risk değerlendirmesini üstlenmesi farklı şeylerdir. İkincisi, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının yetkilendirme rejimine tabi bir hizmettir. Merkezin yönetmelikte sayılan amaç ve faaliyetleri, bu yetkilendirme gerektiren işleri kendiliğinden kapsamaz. Bu ayrımın gözden kaçması, hem idari yaptırım hem de olası bir iş kazası sonrasında sorumluluk tartışması doğurur.
Bölgesel Risk Profili Neden Önemli
Merkezin bulunduğu bölgenin sanayi yapısı, faaliyet önceliklerini belirler. Yeraltı çalışması, ağır sanayi ve liman faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerde eğitim içeriklerinin genel modüllerle sınırlı kalmaması; sektöre özgü tehlike sınıfları, acil durum senaryoları ve kurtarma uygulamalarını içermesi beklenir. Genel içerikle verilen eğitimin, kazadan sonra yapılan incelemede yetersiz bulunma ihtimali yüksektir.
Eğitim Kayıtlarının İspat Değeri
- Katılımcı listesinin ıslak veya güvenli elektronik imzayla alınması.
- Eğitim tarihi, süresi, içerik başlıkları ve eğiticinin niteliğinin belgede yer alması.
- Uygulamalı bölümlerin ayrıca kayıt altına alınması.
- Belgelerin, işyerinin kendi özlük dosyalarıyla eşleşecek şekilde düzenlenmesi.
Bir kaza sonrasında yürütülen soruşturmada işverenin en çok zorlandığı nokta, eğitimin verildiğini değil, hangi içerikle verildiğini ispatlamaktır.
Protokol Yaparken Netleştirilmesi Gerekenler
- Hizmetin konusu: eğitim mi, ölçüm mü, akademik değerlendirme mi.
- Ölçüm yapılacaksa cihaz kalibrasyon kayıtlarının kimde tutulacağı.
- Raporun kime, hangi amaçla verileceği ve üçüncü kişilerle paylaşımının sınırı.
- Merkez raporunun işverenin kendi yükümlülüklerini ortadan kaldırmadığına ilişkin açık kayıt.
Sorumluluğun Dağılımı
İş sağlığı ve güvenliğinde asli yükümlü işverendir. Dışarıdan alınan hizmet, işverenin yükümlülüğünü tümüyle devretmez; ancak hatalı veya eksik bir rapor, hizmeti veren taraf bakımından ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Bu nedenle raporlarda varsayımların, ölçüm koşullarının ve kapsam dışı bırakılan alanların açıkça yazılması gerekir.
Yukarıdaki değerlendirme genel niteliktedir. İş kazası veya idari yaptırım gibi somut bir uyuşmazlıkta dosyanın tüm belgeleriyle birlikte hukuki incelemeye tabi tutulması gerekir.