Takviye edici gıdalar, normal beslenmeyi desteklemek amacıyla üretilen ve dozu belirlenmiş formlarda sunulan ürünlerdir. Görünüm olarak ilaca benzemeleri, hem tüketicide hem de üreticide sık bir yanılgı doğurur: bu ürünler ilaç değildir ve ilaç gibi tanıtılamaz. Denetimlerde en çok yaptırım da tam bu sınırın aşılmasından kaynaklanır.
İlaçtan Ayrılan Çizgi
Takviye edici gıda, hastalığı önleme veya tedavi etme iddiası taşıyamaz. Bu iddianın kullanılması ürünü hukuken farklı bir kategoriye taşır ve çok daha ağır bir izin rejimine tabi kılar. Ürünün adı, ambalaj tasarımı ve tanıtım dili birlikte değerlendirilir; tek bir cümle bile ürünü ilaç iddiasına sokabilir.
Piyasaya Arz Öncesi Süreç
Gıda işletmecisinin, ürünü piyasaya sunmadan önce ilgili Bakanlığa yönelik bildirim ve kayıt yükümlülüklerini tamamlaması gerekir. Bu aşamada hazırlanacak dosyada tipik olarak şunlar yer alır:
- Ürün formülasyonu ve bileşen miktarları,
- Etiket örneği ve tüketim önerisi,
- Analiz raporları,
- Üretim yerine ilişkin izin ve kayıt bilgileri.
Etiket ve Tanıtımda Yasak Alan
Etikette; tavsiye edilen günlük porsiyon, aşılmaması gereken miktar uyarısı, ürünün normal beslenmenin yerine geçmeyeceği ve çocukların ulaşamayacağı yerde saklanması ifadeleri gibi zorunlu unsurlar bulunur. Sosyal medya tanıtımları ve etkileyici paylaşımları da bu kurallara tabidir; mecra değişse de sorumluluk değişmez.
Denetim, Toplatma ve İdari Yaptırım
Gıda alanının çatı düzenlemesi 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'dur. Uygunsuzluk hâlinde numune alma, ürünün piyasadan toplatılması ve idari para cezası uygulanabilir. Numune sonucuna itiraz için tanınan süre kısadır; şahit numunenin analiz talebi zamanında yapılmalıdır.
İnternet Satışında Sorumluluk Zinciri
Ürünün pazaryeri üzerinden satılması, üreticinin ve satıcının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ürün açıklamasında yer alan sağlık iddiaları, satışı yapan işletmeye de yansır. Elektronik ticaret faaliyetleri bakımından 6563 sayılı Kanun kapsamındaki bilgilendirme yükümlülükleri ayrıca dikkate alınmalıdır.
Bu yazı tanıtıcı niteliktedir. Etiket metni hazırlanırken veya bir uygunsuzluk tutanağı düzenlendiğinde, metnin ve tutanağın ayrıntılı biçimde incelenmesi gerekir.