Kuzey Marmara Otoyolu ile kesişen enerji iletim hatlarının deplase edilmesi amacıyla bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. 1890 sayılı kararın diğer kamulaştırma kararlarından farkı, yeni bir hat kurulmasından çok mevcut bir hattın yerinin değiştirilmesine dayanmasıdır. Bu durum, malikler açısından kendine özgü bir sorun doğurur: eski ve yeni kısıtların aynı anda tapuda görünmesi.
Deplase Nedir, Malike Nasıl Yansır
Deplase, mevcut enerji iletim hattının başka bir yatırım nedeniyle güzergâhının kaydırılmasıdır. Yeni güzergâh üzerindeki taşınmazlar ilk kez kamulaştırma kapsamına girerken, eski güzergâh üzerindeki taşınmazlarda kısıtın kalkması beklenir. Uygulamada bu ikinci ayak çoğu zaman kendiliğinden işlemez.
Eski İrtifak Şerhinin Terkini
Hat fiilen kaldırıldığı hâlde tapudaki daimi irtifak şerhi silinmediğinde taşınmaz, hukuken var olmayan bir kısıtı taşımaya devam eder. Bunun sonuçları somuttur:
- Satış ve ipotek işlemlerinde alıcı ve bankaların çekimser kalması
- Taşınmazın değerinin şerh nedeniyle düşük belirlenmesi
- İmar ve yapı ruhsatı süreçlerinde gereksiz kısıt uygulanması
Bu nedenle hattın kaldırıldığını gösteren teknik belgeye dayanarak terkin talebinde bulunulması ve idarenin yanıtının yazılı olarak alınması gerekir.
Yeni Güzergâhta Yapılacak Kontroller
- Yeni koridorun parselinizden geçiş genişliğini ve uzunluğunu ölçtürün.
- Direk yerlerinin mülkiyet kamulaştırmasına mı, yalnızca irtifaka mı konu olduğunu belirleyin.
- Aynı parselde başka bir altyapı kısıtı bulunup bulunmadığını tapu beyanlarından çıkarın.
- Otoyol projesi nedeniyle daha önce kamulaştırma yapılmışsa iki dosyayı karşılaştırın.
Aynı Taşınmaz İçin İki Ayrı Süreç
Otoyol ve enerji hattı kamulaştırmaları farklı idarelerce yürütülür. Malikler zaman zaman bir dosyada verilen beyanı diğerinde de geçerli sayar; oysa her dosyanın tarafı, mahkemesi ve değerlendirme tarihi ayrıdır. Değer tespiti bakımından hangi tarihteki durumun esas alındığı, iki dosyada farklı sonuç doğurabilir. Bu nedenle dosyalar ayrı ayrı takip edilmeli, tebligatlar karıştırılmamalıdır.
Değer Kaybı Talebini Temellendirmek
Deplase sonucu koridorun taşınmaz üzerindeki konumu değişebilir; kenardan geçen bir hat parselin ortasına kayabilir. Bu değişiklik, kalan alanın kullanılabilirliğini doğrudan etkilediğinden bedel tartışmasında ayrıca ileri sürülmelidir. Eski ve yeni güzergâhı gösteren krokilerin birlikte sunulması, iddiayı görünür kılar.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme içindir. Deplase dosyalarında tapu kayıtlarının güncel durumu belirleyici olduğundan, işlem yapmadan önce kayıtların ve teknik belgelerin birlikte incelenmesinde yarar vardır.