İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ, belirli ölçek ve tehlike sınıfı ölçütlerini karşılayan işyerlerinin, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmetlerinden kaynaklanan giderlerinin bir kısmının karşılanmasına ilişkin usulü düzenler. Destek kalemi küçük görünse de, uygulamada işverenler için iki ayrı sonuç doğurur: mali katkı ve kayıt disiplini.
Desteğin Mantığı: Önce Hizmet, Sonra Ödeme
Destek, hizmetin fiilen alınmış olmasına bağlıdır. Yani önce iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sözleşmesi kurulur, hizmet verilir ve bu durum ilgili sisteme kaydedilir; ödeme bu kayıtlar üzerinden yapılır. Sözleşmesi bulunmakla birlikte fiilen hizmet almadığı tespit edilen işyerleri bakımından, ödenen tutarın geri istenmesi gündeme gelir.
Yararlanma Öncesi Kontrol Listesi
- İşyerinin tehlike sınıfının doğru belirlenmiş olması
- Çalışan sayısının, aynı işverene ait diğer işyerleriyle birlikte doğru hesaplanması
- Hizmeti veren kişi veya kuruluşun gerekli yetki belgesine sahip olması
- Sözleşmenin ilgili sisteme süresinde ve doğru bilgilerle kaydedilmiş olması
- Sigorta prim ve ödeme yükümlülüklerinde aksama bulunmaması
Sık yapılan hata: çalışan sayısının parçalanması
Aynı işverene ait birden çok işyerinin ayrı ayrı değerlendirileceği varsayımı, uygulamada en çok geri alma kararı doğuran yanılgılardan biridir. Hesaplamanın hangi ölçüte göre yapıldığı, destekten yararlanmadan önce netleştirilmelidir.
Denetim ve Geri Alma
Yapılan kontrollerde şartların taşınmadığı ya da gerçeğe aykırı bildirim yapıldığı tespit edilirse, ödenen destek geri alınır. Burada risk yalnızca anaparanın iadesiyle sınırlı kalmayabilir; ilgili mevzuata göre gecikme yükleri de talep edilebilir. Ayrıca gerçeğe aykırı bildirim, destek boyutundan bağımsız olarak iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri bakımından ayrı bir idari sorumluluk doğurabilir.
Destekten Bağımsız Asıl Yükümlülük
Önemli bir hatırlatma: destek almak, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirildiği anlamına gelmez. Risk değerlendirmesi, acil durum planı, çalışan eğitimleri ve sağlık gözetimi ayrı ayrı yürütülmesi gereken başlıklardır. Bir iş kazası sonrasında yapılan incelemede bakılan da destek kayıtları değil, bu asli yükümlülüklerin belgelenip belgelenmediğidir.
İtiraz Yolu
- Geri alma veya destekten yararlandırmama işleminin yazılı ve gerekçeli örneğini isteyin.
- İşlemin dayandığı tespitin hangi döneme ve hangi işyeri numarasına ilişkin olduğunu ayrıştırın.
- Kurum içi itiraz imkânını, süresini kaçırmadan kullanın.
- Uyuşmazlık sürerse, işlemin niteliğine göre yargı yolunun hangi düzende işleyeceğini önceden belirleyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; işyerinizin tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve kayıt durumu sonucu doğrudan etkilediğinden, destek başvurusu veya geri alma bildirimi karşısında dosyanızın ayrıca incelenmesinde yarar vardır.