2039 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Güney-1 Rüzgâr Enerji Santralinin yapımı amacıyla Bursa ilinde yer alan bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Acele kamulaştırma, olağan kamulaştırmadan farklı bir hız ve sıralama içerdiği için taşınmaz maliki bakımından tepki süresini ciddi biçimde kısaltır.
Acele kamulaştırmayı olağandan ayıran nokta
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesine dayanan acele kamulaştırmada idare, bedel tespiti tamamlanmadan mahkemece belirlenen bilirkişi değerini bloke ederek taşınmaza el koyabilir. Yani mülkiyet henüz el değiştirmemişken fiilî kullanım idareye geçebilir. Enerji yatırımlarında bu yola sıkça başvurulması, malikin süreci öğrendiği anda harekete geçmesini zorunlu kılar.
Sürecin izlediği sıra
- Cumhurbaşkanı kararının Resmî Gazete'de yayımlanması ve kapsamdaki parsellerin listelenmesi.
- İdarenin asliye hukuk mahkemesine acele el koyma talebiyle başvurması.
- Keşif ve bilirkişi incelemesiyle el koyma bedelinin belirlenmesi.
- Bedelin bloke edilmesi ve taşınmaza el konulması.
- Ardından yürütülen bedel tespiti ve tescil davasında nihai bedelin saptanması.
Aceleliğin denetimi tartışma konusudur
Acele kamulaştırma istisnai bir yoldur; kararın hukuka uygunluğu tartışılırken yalnızca yatırımın kamu yararı taşıyıp taşımadığı değil, aceleliği haklı kılan somut ve öngörülemez bir durumun bulunup bulunmadığı da sorgulanır. Projenin planlama takvimi, ruhsat ve izin süreçleri ile parsel bazındaki gereklilik, bu denetimin somut dayanaklarını oluşturur. İptal talebi, Cumhurbaşkanı kararına yönelik olduğundan idari yargıda ve ilk derece sıfatıyla Danıştay önünde ileri sürülür.
Bedel yönünden malikin elini güçlendiren unsurlar
- Taşınmazın tarımsal gelir mi yoksa arsa niteliği üzerinden mi değerlendirileceği tartışması.
- Parselin bir kısmının alınması hâlinde kalan kısımda oluşan değer kaybı.
- Üzerindeki ağaç, tesis, su kuyusu ve benzeri muhdesatın ayrı ayrı belgelenmesi.
- Emsal satışların ve ruhsatlı yapı kayıtlarının önceden derlenmesi.
Sık yapılan hata
Malikler çoğu zaman el koyma duruşmasını süreci kaybetmiş sayarak izlemekte, bedel aşamasına hazırlıksız girmektedir. Oysa el koyma bedeli ile nihai kamulaştırma bedeli aynı değildir; dosyaya sunulan teknik veri, ikinci aşamada sonucu değiştirebilir.
Bu yazı, enerji yatırımlarına bağlı kamulaştırmalarda genel çerçeveyi anlatmak için hazırlanmıştır. Parselin niteliği ve projedeki konumu her dosyada farklı sonuç doğurabileceğinden, tebligatı aldığınızda gecikmeden hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.