Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, yurt dışı kurumlarla iş birliği içeren araştırma, eğitim ve kültürel faaliyetleri yürüten bir merkezin çerçevesini kurar. Bu merkez tipini hukuken ayırt eden nokta, faaliyetlerin büyük bölümünün sınır ötesi ilişkilere dayanmasıdır; bu da yönetmeliğin ötesinde ayrı bir prosedür katmanı doğurur.
Uluslararası Protokolün Bağlayıcılığı
Üniversitelerin yabancı kurumlarla imzaladığı iş birliği belgeleri farklı hukuki ağırlıklara sahiptir. Niyet beyanı niteliğindeki bir mutabakat metni ile karşılıklı yükümlülük doğuran bir uygulama protokolü aynı şey değildir. İmza öncesinde şu ayrımın netleştirilmesi gerekir: belge, taraflara somut edim yükümlülüğü yüklüyor mu, mali taahhüt içeriyor mu, süresi ve fesih usulü belirli mi?
İmza Yetkisi ve Onay Zinciri
- Merkez müdürünün tek başına üniversiteyi temsil yetkisi bulunup bulunmadığı
- Uluslararası iş birliği belgelerinde üniversitenin yetkili organlarının onayının alınıp alınmadığı
- Mali yükümlülük içeren belgelerde bütçe kaydının bulunup bulunmadığı
- Yetkisiz imzalanan belgenin sonradan geçerlilik kazanıp kazanmayacağı
Yetki olmadan imzalanan bir protokolün karşı tarafta yarattığı güvenin, sonradan kurumu zor durumda bıraktığı örnekler uygulamada sık görülür.
Öğrenci ve Akademisyen Hareketliliğinde Riskler
- Vize ve ikamet: Davet yazısının kapsamı ile yapılacak faaliyetin uyuşması gerekir; kısa süreli vizeyle ücretli çalışma yapılması ciddi sonuçlar doğurabilir.
- Sigorta: Yurt dışında görevlendirilen kişinin sağlık ve kaza güvencesinin hangi tarafça sağlanacağı protokolde belirtilmelidir.
- Denklik: Ortak yürütülen eğitim programlarında verilen belgenin Türkiye'de tanınıp tanınmayacağı önceden araştırılmalıdır.
- Kişisel veri aktarımı: Katılımcı bilgilerinin yurt dışına gönderilmesi, 6698 sayılı Kanun bakımından yurt dışına veri aktarımı kurallarına tabidir.
Uyuşmazlık Hâlinde Hangi Hukuk Uygulanır?
Yabancı unsurlu protokollerde uygulanacak hukuk ve yetkili merci maddesi çoğu zaman atlanır. Bu maddenin bulunmaması, uyuşmazlık çıktığında hangi ülkede ve hangi kurallara göre çözüm aranacağını belirsiz bırakır. Kamu kurumu niteliğindeki taraflar bakımından bu belirsizlik, sürecin yıllara yayılmasına yol açabilir.
Protokol Dosyası Nasıl Tutulmalı?
Her iş birliği için imzalı asıl metin, varsa yeminli tercümesi, onay yazıları, süre ve fesih bildirimleri tek dosyada tutulmalıdır. Farklı dillerde imzalanan metinlerde hangi dilin esas alınacağının belirtilmemiş olması, sonradan yorum farkı doğurabilir.
Bu yazı genel bir çerçeve sunar; yurt dışı kurumlarla imzalanacak metinlerin, imza öncesinde yetki, mali yükümlülük ve uygulanacak hukuk başlıkları bakımından hukukçu tarafından incelenmesi tavsiye edilir.