Eğitim ve uygulama merkezleri, hasta bakımının yanında öğrenci ve uzman eğitimini de yürüttüğü için sorumluluk ilişkileri çok katmanlıdır. Marmara Üniversitesi Hipertansiyon ve Ateroskleroz Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, böyle bir merkezin amacını ve organlarını düzenleyen bir üniversite yönetmeliğidir. Aşağıda düzenlemenin klinik pratikteki hukuki yansımaları incelenmiştir.
Kim Sorumlu? Üniversite mi, Hekim mi?
Kamu üniversitesi hastanesinde verilen sağlık hizmetinden doğan zararlarda, kural olarak kuruma karşı tam yargı davası yolu izlenir; hekime doğrudan husumet yöneltilmesi çoğu durumda usulden sonuçsuz kalır. Bu ayrımın baştan doğru kurulması, dosyanın yıllar sonra yanlış yargı kolunda tıkanmasını önler. Hekimin kişisel kusurunun ayrıca tartışıldığı hâller ise istisnai bir çerçeveye tabidir.
Eğitim Ortamında Hasta Rızası
Bir eğitim merkezinde muayene veya girişimin öğrenci ya da asistan gözetiminde yapılması olağandır; ancak hastanın bu duruma ilişkin bilgilendirilmesi gerekir. Rıza metninde şu unsurlar aranır:
- İşlemi kimin yapacağı ve gözetimin nasıl sağlanacağı
- Alternatif tedavi seçenekleri ve bunların risk profili
- Görüntü veya vaka verisinin eğitim materyaline dönüştürülüp dönüştürülmeyeceği
Kronik Hasta Takibinde Kayıt Sorunu
Hipertansiyon ve damar hastalıkları uzun süreli izlem gerektirir. Uyuşmazlıkların büyük bölümü, tek bir hatalı işlemden değil izlem zincirindeki boşluktan doğar. Kontrol randevusunun verilip verilmediği, hastanın uyarılıp uyarılmadığı, ilaç değişikliğinin gerekçesi dosyaya yazılmamışsa, sonradan ispat neredeyse imkânsız hâle gelir. Kayıt disiplini burada savunmanın kendisidir.
Araştırma Verisi ve Yayın
Merkez bünyesinde toplanan klinik veriler bilimsel yayına dönüştürülürken, hasta verisinin kimliksizleştirilmesi ve etik kurul sürecinin işletilmesi zorunludur. Sağlık verisi 6698 sayılı Kanun kapsamında özel nitelikli veri sayıldığından, araştırma amaçlı paylaşımda ayrı bir hukuki dayanak kurulması gerekir.
Şikâyet Yollarının Sırası
- Hasta hakları birimine yazılı başvuru ve kayıt numarası alınması
- Dosya ve tetkik sonuçlarının eksiksiz suretinin talep edilmesi
- İdari başvuru yolunun süresinde kullanılması
- Gerekirse bilirkişi incelemesi gerektiren teknik iddiaların ayrıştırılması
Yukarıdaki başlıklar genel bir yol haritası sunar. Her tıbbi dosya kendi kliniği içinde değerlendirilir; tedavi süreciniz veya bir şikâyet başvurunuz hakkında karar vermeden önce dosyanın tümünün bir hukukçu ve konunun uzmanı hekim tarafından birlikte incelenmesi uygun olur.