Zorunlu deprem sigortası, kapsamdaki binalar bakımından yaptırılması zorunlu tutulan ve depremin doğrudan neden olduğu maddi zararları belirli bir azami tutara kadar güvence altına alan sigorta türüdür. Tarife ve talimat tebliği; prim hesabına esas yapı tarzlarını, risk bölgelerini, azami teminat tutarını ve muafiyet oranını belirler. Poliçe sahibinin hasar sonrası karşılaştığı sorunların büyük bölümü, bu teknik parametrelerin nasıl uygulandığından kaynaklanır.
Teminatın Kapsamı ve Sınırları
Teminat, binanın kendisine yönelik zararları hedefler. Eşya, kâr kaybı, iş durması ve enkaz kaldırma gibi kalemler ile bağımsız bölüm dışındaki bazı unsurlar teminat dışında kalabilir. Ayrıca sigorta bedeli, tebliğde belirlenen azami tutarı aşamaz; bina değeri bu tutarın üzerindeyse aradaki fark ancak ihtiyari deprem sigortası ile karşılanabilir. Yalnızca zorunlu poliçeye güvenerek yüksek değerli taşınmazı sigortalattığını düşünen malikler, hasar anında beklenmedik bir açıkla karşılaşır.
Poliçenin Geçerliliğini Etkileyen Beyanlar
- Yapı tarzının gerçeğe aykırı bildirilmesi
- Brüt yüzölçümünün eksik gösterilmesi
- Ruhsat ve yapı kullanma izni durumuna ilişkin hatalı beyan
- Adres ve bağımsız bölüm bilgilerinin poliçe ile tapu kaydının örtüşmemesi
Bu tür eksik veya yanlış beyanlar, hasar ödemesinde oransal indirim ya da tümüyle ret gerekçesi yapılabilir. Poliçe yenilenirken bilgilerin kontrol edilmesi, hasar sonrası tartışmayı önlemenin en pratik yoludur.
Hasar Sonrası Süreç ve Delil Toplama
- Deprem sonrası hasar, gecikmeksizin ilgili kuruma bildirilir; başvuru numarası saklanır.
- Eksper incelemesi öncesinde bina iç ve dışı fotoğraf ve videolarla tarihli biçimde belgelenir.
- Yapı denetim raporları, hasar tespit çalışmaları ve belediye kayıtları temin edilir.
- Eksper raporunun bir örneği talep edilir; rapordaki hasar oranı ve birim maliyet kalemleri incelenir.
- Ödeme yetersiz görülürse itiraz, gerekçeleri ve karşı teknik değerlendirme ile birlikte yazılı olarak iletilir.
Ödemeye İtirazda Başvurulabilecek Yollar
Sigortacılıkta tahkim sistemine üye kuruluşlar bakımından, uyuşmazlığın tahkim komisyonuna taşınması hızlı bir çözüm imkânı sunar. Bunun yanında ticaret mahkemesinde alacak davası açılması da mümkündür. Hangi yol seçilirse seçilsin, hasar tespiti konusunda karşı bir teknik görüş sunulmadan yalnızca ödemenin azlığından şikâyet edilmesi çoğu zaman sonuç vermez. Zamanaşımı bakımından sigorta sözleşmesinden doğan taleplere ilişkin süreler dikkate alınmalı, itiraz yazışmalarının süreyi kestiği varsayımına dayanılmamalıdır.
Kat Mülkiyetli Yapılarda Ortak Alan Sorunu
Apartman ve sitelerde her bağımsız bölüm ayrı poliçe ile sigortalanır. Ortak alanlardaki hasarın paylaştırılması, arsa payı ve kat mülkiyeti mevzuatındaki ortak gider kuralları ile birlikte değerlendirilir. Yönetimin bu konuda alacağı kararlar, bireysel poliçe ödemelerinin nasıl kullanılacağını doğrudan etkiler.
Anlatılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir. Hasar dosyalarında teknik rapor ile hukuki değerlendirmenin birlikte yürütülmesi gerektiğinden, itiraz yazılmadan önce dosyanın bütün olarak incelenmesinde yarar vardır.