Sayaç işlemleri tebliği, ölçü aletlerinin damgalanması, muayenesi ve işlem düzenine ilişkin kuralları belirler. Bu teknik görünümlü düzenleme, uygulamada abone ile dağıtım şirketi arasındaki tüketim uyuşmazlıklarının hukuki temelini oluşturur. Yüksek fatura, kaçak veya usulsüz kullanım iddiası ya da geriye dönük tahakkuk gündeme geldiğinde, tartışma çoğunlukla sayacın hukuken geçerli biçimde ölçüm yapıp yapmadığında düğümlenir.
Damga ve Muayene Neden Belirleyici
Ölçü aletlerinin belirli aralıklarla muayeneye tabi tutulması ve damgalanması zorunludur. Damgası bulunmayan, damga süresi dolmuş veya damgası bozulmuş bir sayaçtan alınan değerlerin, tüketiciye karşı ileri sürülebilirliği tartışmalıdır. Bu nedenle bir tüketim uyuşmazlığında sorulacak ilk soru, sayacın son muayene tarihi ve damga durumudur. Bu bilgi, dağıtım şirketinden yazılı olarak talep edilebilir.
Tüketici Tarafında Yapılması Gerekenler
- Sayacın sökülmesine izin vermeden önce tutanağı okuyun: Tutanak, sonraki tüm sürecin temel delilidir. Katılmadığınız hususlar için tutanağa şerh düşme hakkınız vardır; imzalamamak yerine şerh düşerek imzalamak genellikle daha koruyucudur.
- Sayacın mühürlenerek muhafazasını isteyin: Sökülen sayacın kim tarafından, hangi koşullarda saklandığı belirsizse, sonraki bilirkişi incelemesinin değeri zayıflar.
- Fotoğraf ve endeks kaydı alın: Söküm anındaki endeks değerinin fotoğrafı, geriye dönük tahakkuk hesabına itirazın somut dayanağıdır.
- Ayar ve muayene talebinde bulunun: Yetkili birime muayene başvurusu yapılması, uyuşmazlığın teknik olarak çözülmesini sağlayabilir.
Delil Zincirinin Kopması Kimin Aleyhine İşler
Sayaç, uyuşmazlığın maddi delilidir. Sökülen sayacın kaybolması, mühürsüz taşınması veya inceleme öncesi müdahale görmesi hâlinde, teknik incelemenin sonucu güvenilirliğini kaybeder. Uygulamada tüketici aleyhine sonuç doğuran en yaygın durum, tutanağın itirazsız imzalanması ve sayacın akıbetinin takip edilmemesidir. Bu iki eksiklik birleştiğinde, sonradan yapılan itirazın dayanağı büyük ölçüde ortadan kalkar.
Tahakkuka İtiraz ve Yargı Yolu
- Geriye dönük tahakkukun hangi döneme ve hangi hesaplama yöntemine dayandığı yazılı olarak istenmelidir.
- Hesaplamada esas alınan emsal tüketim değerlerinin abonenin gerçek kullanım profiliyle uyumu tartışılabilir.
- Zamanaşımı def'i ayrıca değerlendirilmelidir; çok eski dönemlere ilişkin talepler bakımından bu savunma önemlidir.
- Uyuşmazlığın tüketici hakem heyeti mi yoksa mahkeme yoluyla mı çözüleceği, talep miktarına göre belirlenir; yanlış mercie başvuru zaman kaybına yol açar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada sayacın teknik durumu ve abonelik ilişkisinin koşulları farklıdır. Hakkınızda kaçak/usulsüz kullanım tutanağı düzenlendiyse veya yüksek bir geriye dönük tahakkukla karşılaştıysanız, belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız yararlı olur.