2425 sayılı Karar, 2011/2203 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan İthalat Rejimi Kararına Ek Kararda değişiklik yapar. Değişiklik kararlarında asıl mesele metnin içeriğinden çok, hangi işlemlere hangi tarihten itibaren uygulanacağıdır. Bu rehber, ithalatçıyı en çok zorlayan geçiş dönemi sorunlarına odaklanır.
Değişiklik kararlarında zaman boyutu
Bir ek kararın değiştirilmesi hâlinde üç tarih birlikte okunmalıdır: yayım tarihi, yürürlük tarihi ve değiştirilen hükmün önceki hâlinin geçerli olduğu son gün. Yürürlük maddesi bazen yayım tarihini, bazen ileri bir tarihi esas alır. Gümrük vergilerinde kural olarak beyannamenin tescil edildiği tarihteki mevzuat uygulandığından, tescil gününün bir gün öne ya da arkaya kayması sonucu tamamen değiştirebilir.
Yoldaki eşya için geçiş kuralı
Bu tür kararlarda sıkça, yürürlük tarihinden önce ihraç amacıyla yüklemesi yapılmış ve taşıma belgesi düzenlenmiş eşyanın eski hükümlerden yararlanmasına imkân tanıyan bir geçiş hükmü yer alır. Böyle bir hükümden yararlanmak için ispat yükü ithalatçıdadır. Uygulamada aranan belgeler şunlardır:
- Konşimento veya taşıma senedinin düzenlenme tarihi
- Yükleme limanı ve hareket tarihini gösteren kayıtlar
- Satış sözleşmesi ve proforma faturanın tarihi
- Akreditif açılış tarihini gösteren banka yazısı
Bu belgeler arasındaki bir gün farkı bile geçiş hükmünün uygulanmasını tartışmalı hâle getirebilir; bu nedenle belge seti baştan tutarlı olmalıdır.
Ticari süreçlerde alınacak önlemler
- Yayımlanan değişiklikler, satın alma ve gümrük birimlerine aynı gün duyurulmalıdır.
- Yolda olan sevkiyatların listesi, yürürlük tarihiyle karşılaştırılarak çıkarılmalıdır.
- Geçiş hükmünden yararlanacak dosyalar için ayrı bir belge klasörü oluşturulmalıdır.
- Antrepoda bekleyen eşya bakımından, serbest dolaşıma giriş zamanlaması ayrıca planlanmalıdır.
Uyuşmazlık doğarsa
Geçiş hükmünün uygulanmadığı gerekçesiyle ek tahakkuk yapılırsa, önce gümrük idaresi nezdinde itiraz yoluna başvurulur; itiraz süresi tebliğ tarihinden işler ve kısadır. İtirazın reddi üzerine idari yargıda iptal davası açılabilir. İtiraz dilekçesinde asıl vurgu, eşyanın yürürlük tarihinden önce yüklendiğinin somut belgelerle gösterilmesine yapılmalıdır; soyut anlatım tek başına yeterli olmaz.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Geçiş hükümlerinin kapsamı her kararda farklı düzenlendiğinden, sevkiyat planınızı yürürlükteki metin üzerinden ve hukuki değerlendirme alarak kurmanız isabetli olacaktır.