2437 sayılı Karar ile Antalya ili Döşemealtı ilçesi sınırlarındaki Düzlerçamı Ormanı, Güver Uçurumu ve Termessos Antik Kenti doğal sit alanının koruma statüsü yeniden değerlendirilmiş ve gösterilen alan kesin korunacak hassas alan olarak tescil ve ilan edilmiştir. Bu bölgenin ayırt edici özelliği, birden fazla koruma statüsünün aynı coğrafyada üst üste bulunmasıdır.
Milli park, doğal sit ve arkeolojik sit bir arada
Alanda doğal değerlerin yanı sıra arkeolojik kalıntılar da bulunur. Bu durumda üç ayrı rejim gündeme gelebilir:
- 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu kapsamındaki koruma ve uzun devreli gelişme planı
- 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki arkeolojik sit hükümleri
- Doğal sit statüsü ve buna bağlı kesin korunacak hassas alan rejimi
Bu statüler birbirinin yerine geçmez; her biri kendi izin ve denetim mekanizmasını çalıştırır. Bir talebin sonuçlanması için tek bir kurumun olumlu görüşü çoğu zaman yeterli olmaz.
Hangi kurumdan hangi izin alınır?
Karışıklığın en büyük kaynağı yetki dağılımıdır. Doğal değerlere ilişkin kararlar tabiat varlıklarını koruma birimlerince; kültür varlıklarına ilişkin kararlar kültür varlıklarını koruma bölge kurullarınca; milli park sınırlarındaki kullanım ise orman ve milli parklar idaresince değerlendirilir. Başvuru yanlış birime yapıldığında dosya çoğu kez uzun süre bekler ve bu arada mevsimsel çalışma imkânı kaçırılır. Bu nedenle ilk adım, talebin hangi statüye temas ettiğini netleştirmektir.
Ziyaret, rekreasyon ve tanıtım faaliyetleri
Kesin korunacak hassas alanda ziyaretin tamamen yasaklanması zorunlu değildir; ancak ziyaret güzergâhları, araç girişi ve etkinlik düzenlenmesi sınırlandırılabilir. Ticari çekim, drone kullanımı ve organizasyon talepleri ayrı izinlere tabidir. Antik kent çevresinde yürütülecek her türlü kazı ve sondaj ise kültür varlıkları rejimine göre değerlendirilir.
Çakışan statülerde dava stratejisi
- Hangi statüden kaynaklanan işlemin dava konusu edildiği dilekçede açıkça gösterilmelidir.
- Birden fazla idarenin işlemi varsa, her biri için ayrı süre hesabı yapılmalıdır.
- Koruma kararının kendisi ile ona dayanan uygulama işlemi ayrı ayrı ele alınabilir.
- Cumhurbaşkanı kararlarına karşı iptal davalarının ilk derecede Danıştay'da görüldüğü esas alınarak takvim kurulmalıdır.
Bu bölgede en sık rastlanan hata, tek bir kurumdan alınan olumlu görüşün tüm süreci kapsadığının varsayılmasıdır. Eksik izinle başlanan çalışma, sonradan durdurma ve eski hâle getirme yükümlülüğü doğurur.
Buradaki açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Statüleri çakışan alanlarda her talep kendi koşullarında incelendiğinden, işleme başlamadan önce yetkili birimlerden yazılı görüş alınması ve hukuki değerlendirme yapılması önerilir.