2438 sayılı Karar ile Muğla ili Datça ilçesi sınırlarındaki Emecik Mahallesi (Alavara Mevkii) doğal sit alanının koruma statüsü yeniden değerlendirilmiş ve gösterilen alanlar kesin korunacak hassas alan olarak tescil ve ilan edilmiştir. Datça yarımadası, koruma katmanlarının yoğun olduğu bölgelerden biri olduğundan, buradaki taşınmaz işlemlerinde ön inceleme belirleyici olur.
Katmanlı koruma nasıl işler?
Yarımadanın önemli bölümü özel çevre koruma rejimi altındadır; buna doğal sit statüsü ve kıyı mevzuatı eklenir. Uygulamada üç sonuç doğar:
- Aynı parsel için birden fazla kurumun görüşü gerekebilir.
- Koruma amaçlı imar planı hükümleri, genel imar planı hükümlerinin önüne geçer.
- Statü değişikliği, önceden alınmış izinlerin yenilenmesini de etkileyebilir.
Bu nedenle tek bir belgeye dayanarak yapılan yatırım planlaması bölgede yüksek risk taşır.
Zeytinlik ve tarım arazilerinde kullanım
Bölgede zeytinlik vasıflı taşınmazlar yaygındır. Zeytinliklerin korunmasına ilişkin 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı Kanunu ile 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, tarım arazilerinin amaç dışı kullanımını ayrıca sınırlar. Koruma statüsü bu sınırlamaları ortadan kaldırmaz, üzerine eklenir. Tarımsal amaçlı yapı taleplerinde bile, alanın statüsü nedeniyle ek değerlendirme yapılması gerekebilir.
Yapı ruhsatı ve tadilat taleplerinde süreç
- Parselin koruma sınırı içindeki konumu koordinatlı harita üzerinden belirlenir.
- İlgili idareden yazılı imar durumu ve kurum görüşü talep edilir.
- Mevcut yapı varsa ruhsat ve iskân belgeleri dosyalanır; ruhsatsız kısımların durumu ayrıca değerlendirilir.
- Tadilat ve onarım taleplerinde, işin niteliğinin basit onarım mı yoksa esaslı değişiklik mi olduğu netleştirilir.
Alım-satım öncesi inceleme başlıkları
Satın alma kararından önce tapu kaydının takyidat hanesi, koruma şerhleri, kadastral durum ve dava kayıtları birlikte incelenmelidir. Satıcının sözlü beyanları yerine yazılı kurum görüşlerine dayanmak, sonradan doğacak uyuşmazlıkları büyük ölçüde önler. Sözleşmede, taşınmazın koruma statüsüne ilişkin açık bir beyan ve garanti hükmüne yer verilmesi de alıcı açısından koruyucu olur.
Karara karşı başvuru
Statünün parselinize hatalı biçimde uygulandığını düşünüyorsanız, önce idareye gerekçeli başvuru yapılabilir. Cumhurbaşkanı kararlarına karşı açılacak iptal davaları ilk derecede Danıştay'da görüldüğünden, dava yolu tercih edilecekse süre hesabının Resmî Gazete'de yayım tarihi esas alınarak yapılması güvenlidir.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Datça bölgesindeki taşınmazlarda birden fazla koruma rejimi aynı anda uygulandığından, işlem öncesinde resmî kayıtlara dayalı ayrıntılı bir inceleme yaptırmanız yerinde olacaktır.