Diş hekimliği fakültelerine bağlı uygulama ve araştırma merkezleri, eğitim ve araştırma işlevinin yanı sıra fiilen sağlık hizmeti de sunar. Mersin Üniversitesi'nin ilgili yönetmeliği bu ikili yapıyı düzenler. Bu ikilik, hastaya yönelik bir zarar iddiası doğduğunda sorumluluğun kime ait olduğu sorusunu doğrudan gündeme getirdiği için hukuki olarak dikkat çekicidir.
Eğitim Kurumu mu, Sağlık Kuruluşu mu?
Merkezde tedavi çoğu zaman öğretim üyesi gözetiminde öğrenci ya da asistan tarafından yapılır. Yönetmelik bakımından merkez bir akademik birimdir; ancak hastaya sunulan hizmet bakımından sağlık hizmeti sunucusu konumundadır. Bu nedenle uyuşmazlıklarda hem yönetmelikteki görev dağılımı hem de sağlık hizmetine ilişkin genel yükümlülükler birlikte değerlendirilir.
Aydınlatılmış Onam ve Kayıt Düzeni
Diş hekimliği tedavilerinde işlemin niteliği, alternatifleri, olası komplikasyonları ve maliyeti hakkında hastanın bilgilendirilmesi asli yükümlülüktür. Eğitim amaçlı merkezlerde ek bir boyut daha vardır: tedavinin öğrenci tarafından, gözetim altında yapılacağının hastaya açıkça bildirilmesi. Uygulamada zayıf kalan noktalar şunlardır:
- Onam formunun genel ve matbu bırakılması, planlanan işleme özgüleştirilmemesi
- Tedavi öncesi ve sonrası görüntülerin dosyaya eksiksiz konulmaması
- Seans notlarının tarihsiz veya kısaltmalarla tutulması
- Randevu iptalleri ve hastanın uyum sağlamadığı durumların kayda geçirilmemesi
Kişisel Verilerin Korunması Boyutu
Hasta kayıtları, sağlık verisi olarak 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından özel nitelikli kişisel veri kategorisindedir. Merkezde tutulan radyolojik görüntüler, ağız içi fotoğraflar ve tedavi geçmişi bu kapsamdadır. Eğitim ve bilimsel yayın amacıyla kullanılacak görsellerde kimliği belirlenebilir kılan unsurların ayıklanması ve ayrı bir açık rıza alınması gerekir; tedavi için verilen onam, yayın için otomatik izin anlamına gelmez.
Şikâyet ve Talep Yolları
Hasta tarafında memnuniyetsizlik doğduğunda önce kurum içi hasta hakları birimine başvurulması, konunun tutanağa bağlanması bakımından yararlıdır. Maddi talep söz konusu olduğunda ise merkezin bağlı olduğu üniversite tüzel kişiliğine yönelik idari başvuru yolu gündeme gelir ve bu başvuruların süreye tabi olduğu unutulmamalıdır. Zamanaşımı ve başvuru sürelerinin, zararın öğrenildiği tarih esas alınarak hesaplanması gerekir.
Merkez Yönetimi İçin Kontrol Başlıkları
- İşleme özgü onam formlarını periyodik olarak gözden geçirin.
- Öğrenci-gözetmen sorumluluk zincirini yazılı talimatla belirleyin.
- Görüntü ve kayıt arşivinde erişim yetkilerini sınırlandırın.
- Hasta şikâyetlerini tek bir kayıt sisteminde izleyin.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; sağlık hizmetinden kaynaklanan iddialarda dosyadaki tıbbi kayıtların bütünüyle incelenmesi gerektiğinden, somut olayda ayrıca hukuki destek alınması önerilir.