Taşınmaz ticaretiyle uğraşan işletmelerin yetki belgesi alması ve faaliyetlerini belirli usullere göre yürütmesi zorunludur. Bu alandaki uyuşmazlıkların büyük bölümü tek bir noktada düğümlenir: hizmet bedelinin (komisyonun) hangi anda ve hangi koşulla hak edildiği. Bu rehber, sözleşme kurgusundan tahsilat aşamasına kadar ispat ekseninde ilerler.
Yetki Belgesi Olmadan Yapılan İşlemin Sonucu
Yetki belgesi bulunmadan yürütülen faaliyet, idari yaptırım riskinin yanında hizmet bedeli talebini de tartışmalı hâle getirir. Belgenin geçerlilik süresi, şube ve sorumlu personel bilgileri güncel tutulmalı; belgenin yenilenme tarihi takvime alınmalıdır.
Yetkilendirme Sözleşmesinin İspat Gücü
Uygulamada en çok kaybedilen dosyalar, yazılı yetkilendirme sözleşmesi bulunmayan ya da imzasız/eksik doldurulmuş formlarla yürütülen işlerdir. Sözleşmede şu unsurların açık yazılması gerekir:
- Taşınmazın kimliği (ada, parsel, bağımsız bölüm) ve talep edilen bedel.
- Yetkinin tekel niteliğinde olup olmadığı ve süresi.
- Hizmet bedelinin oranı, kimden tahsil edileceği ve muaccel olduğu an.
- Alıcı gösterme (yer gösterme) kaydı ve tarafların imzası.
"Ben Bulmadım" Savunmasına Karşı Delil Zinciri
Alıcının tarafınızca bulunduğu iddiasının ispatı için yer gösterme tutanağı, portal ilan kayıtları, mesajlaşma geçmişi ve görüşme tarihlerini gösteren kayıtlar birlikte sunulmalıdır. Alıcının, gösterim sonrasında satıcıyla doğrudan sözleşme yapması, hizmet bedeli talebini kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak bu bağlantının tarih sırasıyla ortaya konması gerekir.
Tüketici İşlemi mi, Ticari İş mi?
Karşı tarafın tüketici sıfatı taşıması hâlinde uyuşmazlığın önce tüketici hakem heyeti ya da tüketici mahkemesi ekseninde ele alınması gündeme gelir. İki taraf da tacirse yol farklılaşır. Yanlış merciye yapılan başvuru, hem zaman hem de masraf kaybına yol açtığından, taraf sıfatları dilekçe yazılmadan önce netleştirilmelidir.
Bakanlık Denetimi ve İdari Yaptırıma İtiraz
- Denetim tutanağına çekince koyun ve bir örneğini talep edin.
- Yaptırım kararının tebliğ tarihini belgeleyin.
- İtiraz mercii ve süresini karar metninin son bölümünden okuyup teyit edin.
- Aynı fiile ilişkin birden fazla yaptırım varsa mükerrerlik itirazını gündeme getirin.
Bu metin genel çerçeve sunar. Sözleşmenizin metni ve elinizdeki kayıtların niteliği sonucu doğrudan etkilediğinden, tahsilat veya savunma adımını atmadan önce dosyanızı incelettirmeniz uygun olur.