Zonguldak ili sınırları içerisinde tesis edilecek Çaycuma TM–Himmetoğlu TRT DM enerji nakil hattının yapımı amacıyla bazı taşınmazların TEDAŞ tarafından acele kamulaştırılmasına dair 2747 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı sonrasında dosyanın kaderini belirleyen aşama, çoğu zaman mahkemenin yaptığı keşif ve ardından gelen bilirkişi raporudur. Malikler genellikle enerjilerini kararın kendisine itiraza harcar; oysa ödenecek rakamı fiilen belirleyen belge, keşif sonrası düzenlenen rapordur.
Keşif Öncesi: Sahayı Konuşulabilir Hale Getirmek
Keşif, taşınmazın o günkü görüntüsü üzerinden yapılır. Biçilmiş bir tarla ile ürün üzerindeki bir tarla, aynı parsel olsa bile raporda farklı yansır. Keşif tarihi öğrenildiğinde sınırların belirginleştirilmesi, ulaşım yolunun gösterilmesi, sulama tesisinin ve dikili varlıkların keşif sırasında ayrı ayrı işaret edilmesi gerekir. Sahada söylenmeyen hiçbir şey, sonradan yazılı olarak eklendiğinde aynı ağırlığı taşımaz.
Raporun Okunması: Nereye Bakılır?
Bilirkişi raporu geldiğinde ilk kontrol edilecek hususlar bellidir:
- Taşınmazın vasfı doğru mu belirlenmiş; arazi mi arsa mı kabul edilmiş?
- Arazi kabul edilmişse ürün deseni ve verim değerleri bölgeye uygun mu?
- İrtifak nedeniyle değer azalma oranı hangi gerekçeyle seçilmiş?
- Direk yerleri ile koridor ayrı ayrı hesaplanmış mı?
- Dikili varlıklar, yapılar ve sulama tesisi kalemleri rapora girmiş mi?
İtirazın Zamanı: Kesinleşmeden Önce
Rapora itiraz için tanınan süre kısadır ve süresinde yapılmayan itirazlar sonradan dile getirildiğinde çoğu kez dikkate alınmaz. İtirazın etkili olması için rapordaki hangi kalemin, hangi teknik gerekçeyle hatalı olduğunun gösterilmesi gerekir. Rakamın düşük bulunduğunu söylemek tek başına yeni bir inceleme yaptırmaya yetmez; itiraz dilekçesi, raporun kendi yöntemi üzerinden çelişkiyi ortaya koymalıdır.
Bloke Bedeli Çekmenin Anlamı
Süreç içinde mahkeme veznesine veya bankaya bedel yatırılabilir. Yatan bedelin çekilmesi, çoğu dosyada bedele itiraz hakkının bittiği anlamına gelmez; ancak çekim sırasında imzalanacak belgelerin içeriği önemlidir. İhtirazi kayıt konulmadan yapılan işlemler, sonraki aşamada aleyhe yorumlanabilir. Bu nedenle ödeme aşamasındaki her imza, dosyanın devamı düşünülerek atılmalıdır.
Hisseli Taşınmazlarda Ek Dikkat
Miras yoluyla intikal etmiş, paydaş sayısı fazla parsellerde tebligatın bir kısmı geç ulaşabilir veya bazı paydaşlar süreçten habersiz kalabilir. Paydaşlardan birinin yaptığı işlem diğerleri bakımından kendiliğinden sonuç doğurmaz. Bu tür dosyalarda paydaşların ortak hareket etmesi hem masrafı azaltır hem de savunmanın tutarlılığını sağlar.
Bu metin genel uygulamayı özetlemekte olup her dosyanın keşif tutanağı, rapor içeriği ve tebliğ tarihleri farklıdır; süre içinde hareket edebilmek için evraklarınızı gecikmeden bir hukukçuya inceletmeniz yararınıza olacaktır.