Akdeniz Üniversitesi Hemşirelik Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, hem akademik araştırma hem de doğrudan bakım ve uygulama boyutu bulunan bir merkezin çalışma esaslarını düzenler. Sağlık alanında faaliyet gösteren üniversite merkezlerinde, yükseköğretim mevzuatının yanı sıra sağlık hizmetlerine ilişkin düzenlemeler ve meslek mevzuatı da eş zamanlı uygulanır.
İki Katmanlı Mevzuat Yapısı
Merkezin kuruluş ve organ yapısı 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu çerçevesindeki yönetmelikle belirlenirken, hasta ve birey üzerinde gerçekleştirilen her uygulama ayrıca hemşirelik mesleğine ilişkin mevzuata tabidir. Bu ikili yapı, bir uyuşmazlıkta hangi kuralın esas alınacağı sorusunu doğurur: idari yapılanma ve yetki tartışmaları yönetmelik üzerinden, uygulamanın tıbbi standarda uygunluğu ise sağlık mevzuatı ve meslek kuralları üzerinden değerlendirilir.
Aydınlatılmış Onam ve Kayıt Düzeni
Bakım ve uygulama faaliyetlerinde, kişiye yapılacak işlemin niteliği, olası sonuçları ve alternatifleri konusunda bilgilendirme yapılması esastır. Onamın yazılı alınması ve dosyada saklanması, sonradan doğacak tartışmalarda ispat açısından belirleyici olur. Kayıt düzeninde şu unsurlar aranır:
- Uygulamayı yapan kişinin ve tarih-saatin açıkça belirtilmesi
- Bilgilendirmenin kapsamının somut biçimde yazılması
- Onamın işlemden önce alındığının anlaşılabilmesi
- Sonradan yapılan düzeltmelerin silinmeden, tarihli şerhle gösterilmesi
Sağlık Verilerinin İşlenmesi
Sağlık verileri, 6698 sayılı KVKK bakımından özel nitelikli kişisel veri kategorisindedir ve işlenmesi daha sıkı koşullara bağlıdır. Araştırma amacıyla kullanılacak veriler için etik kurul onayı ve ayrı bir onam süreci gerekebilir; bakım amacıyla toplanan verinin doğrudan araştırmaya aktarılması, amaçla bağlantılı olma ilkesiyle çelişebilir. Veri güvenliği tedbirlerinin, erişim yetkisi düzeyinde de tanımlanması gerekir.
Sorumluluğun Muhatabı ve Yargı Yolu
Bir üniversite merkezinde hizmet sırasında doğan zararlarda, kural olarak hizmet kusuru esasına dayanan idari sorumluluk gündeme gelir ve tam yargı davası idari yargıda görülür. Kamu görevlisinin kişisel kusurunun ayrıca tartışılması ise farklı bir çerçevededir. Uygulamada zaman kaybının başlıca sebebi, davanın yanlış yargı koluna açılmasıdır; bu nedenle olayın hizmetin yürütülmesinden mi yoksa kişisel bir davranıştan mı kaynaklandığı en baştan analiz edilmelidir. Ayrıca zararın öğrenildiği tarih ile başvuru sürelerinin ilişkisi de dosyanın başında belirlenmelidir.
Bu yazı genel bir çerçeve sunar. Sağlık uygulamalarından doğan bir uyuşmazlıkta tıbbi kayıtların ve onam belgelerinin uzman değerlendirmesiyle birlikte incelenmesi gerekir.