2943 sayılı Karar, 22/8/2020 tarihindeki sel ve heyelan sonrası Giresun ili Doğankent ilçesinde konut, sosyal donatı, okul ve idari binaların yapımı amacıyla bazı taşınmazların Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından acele kamulaştırılmasını öngörür. Kararın ayırt edici yanı, tek bir yapı türüyle sınırlı olmayıp karma bir kamu tesisi programını hedeflemesidir. Bu durum, kapsam denetimini ayrı bir başlık haline getirir.
Çok Amaçlı Projelerde Kapsam Sorunu
Karar birden fazla yapı türünü kapsadığında, her parselin hangi amaca tahsis edileceği baştan netleşmeyebilir. Malik bakımından bu belirsizlik önemlidir; çünkü kamu yararının varlığı, taşınmazın projedeki fiili işleviyle birlikte değerlendirilir. Bu nedenle karar ekindeki parsel listesi ile uygulama imar planı ve vaziyet planının karşılaştırılması, itirazın teknik dayanağını oluşturur.
Hisseli ve Mirasçılı Taşınmazlarda İşleyiş
Afet bölgelerindeki taşınmazların önemli bölümü hisseli ya da veraset yoluyla intikal etmiş durumdadır. Tapu kaydı güncellenmemişse tebligat eksik yapılabilir ve süreler bazı paydaşlar için hiç işlemeye başlamaz. Yapılması gereken ilk iş, veraset ilamının çıkarılması ve intikal işleminin tamamlanmasıdır. Aksi halde bedelin paylaştırılması aşamasında dosya uzun süre bekler.
Bedele Etki Eden Kalemler
- Taşınmaz üzerindeki yapının niteliği, yaşı ve ruhsat durumu
- Fındıklık, meyvelik gibi kullanımlarda ağaç sayısı ve verim yaşı
- Afet nedeniyle oluşan fiili değişikliğin bedele yansıtılıp yansıtılmayacağı
- Taşınmazın bir bölümü kamulaştırılıyorsa kalan kısımda değer kaybı
Muhdesat ve Kısmi Kamulaştırma İtirazı
Taşınmaz üzerindeki yapı ya da dikili varlığın malikten başka biri tarafından meydana getirildiği ileri sürülüyorsa, bu iddianın tanık ve belge ile desteklenmesi gerekir. Kısmi kamulaştırmada ise kalan kısmın kullanılamaz hale gelip gelmediği ayrı bir inceleme konusudur; kullanılamaz hale gelmişse tamamının kamulaştırılmasını istemek gündeme gelebilir.
İki Yolun Birlikte Yürütülmesi
Acele kamulaştırma kararına karşı idari yargıda açılacak iptal davası ile bedel tespiti dosyası birbirinden bağımsızdır. Bedel dosyasına katılmak iptal yolundan feragat sayılmaz; ancak her iki takvimin ayrı ayrı izlenmesi gerekir.
Bu rehber genel bilgi sunar. Parsel bazlı sonuçlar birbirinden farklı olduğundan, tapu kaydınız ve tebliğ evrakınızla birlikte bireysel değerlendirme yaptırmanız önerilir.