Arabuluculuk faaliyetinde arabulucunun alacağı ücretin alt sınırı tarifeyle belirlenir. Bu rehber, tarifenin anlaşma ve anlaşmama hâllerinde nasıl farklılaştığını ve ücretin taraflar arasında paylaşımından doğan uyuşmazlıkları ele alır.
İki Ayrı Hesap Mantığı
Tarife, temel olarak iki durumu ayırır. Taraflar anlaşamazsa arabulucuya, faaliyetin süresine göre saatlik ücret üzerinden ödeme yapılır. Anlaşma sağlanırsa ücret, anlaşılan miktar üzerinden oransal olarak hesaplanır ve tarifedeki alt sınırın altına düşemez. Bu ayrım, özellikle dava şartı arabuluculukta tarafların beklentisini doğrudan etkiler.
Ücreti Kim Öder?
- Anlaşma hâlinde ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir.
- Dava şartı arabuluculukta anlaşmama hâlinde ilk oturum ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanabilir.
- Tarafların ücret paylaşımını farklı belirlemesi mümkündür; bu, anlaşma belgesinde açıkça yazılmalıdır.
- İşe iade gibi konusu para olmayan uyuşmazlıklarda hesaplama ayrı esaslara tabidir.
Konusu Para Olmayan Uyuşmazlıklar
Ticari ilişkinin sürdürülmesi, teslim, tahliye veya iş güvencesi gibi konularda anlaşma sağlandığında oransal hesap doğrudan uygulanamaz. Bu hâlde tarifede öngörülen maktu tutarlar ile taraf sayısı ve faaliyet süresi birlikte dikkate alınır. Anlaşma belgesinde uyuşmazlığın parasal değerinin belirtilip belirtilmemesi, hesabın hangi usulle yapılacağını değiştirebilir.
Anlaşma Belgesinde Kaçınılması Gerekenler
Anlaşma belgesinin icra edilebilirlik bakımından değeri yüksektir; ancak ücret paylaşımı, ödeme takvimi ve kapsam dışı bırakılan alacaklar açıkça yazılmazsa sonradan yeni bir uyuşmazlık doğar. "Tüm alacaklardan feragat" gibi geniş ifadelerin, tarafın gerçek iradesini aştığı iddiasıyla tartışma konusu olabildiği unutulmamalıdır. Anlaşma belgesine tarafların ve varsa vekillerin imzasının tam alınması da geçerlilik açısından önemlidir.
Ücrete İtiraz
Arabulucunun talep ettiği ücretin tarifeye aykırı olduğu düşünülüyorsa, ödeme öncesinde hesabın dökümü istenmeli, itiraz gerekçesi yazılı olarak arabuluculuk bürosuna iletilmelidir. Sürecin bitiş tutanağı tarihi, itiraz açısından başlangıç noktası oluşturduğundan tutanağın bir örneğinin taraflarca alınması gerekir.
Arabuluculuk ücretine ilişkin hesaplamalar uyuşmazlığın türüne göre değişir; anlaşma metniniz ve son tutanağınız incelenmeden yapılacak genel yorumlar eksik kalabilir.