3162 sayılı karar, 154 kV Taşpınar RES TM – Hasanağa TM enerji iletim hattı projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim A.Ş. tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Rüzgâr enerji santrallerinin şebekeye bağlanmasını sağlayan bu hatlarda malikler bakımından en kritik konu, ödenecek bedelin nasıl hesaplandığıdır.
Bedel hangi ana göre belirlenir?
Kamulaştırma bedeli, taşınmazın kamulaştırma tarihindeki nitelikleri esas alınarak hesaplanır. Sonradan ortaya çıkan değer artışları veya idarenin yaptığı yatırımın parsel üzerinde yarattığı değişim dikkate alınmaz. Bu nedenle dosyanın başında, taşınmazın o tarihteki fiili durumunun fotoğraf, uydu görüntüsü ve resmi kayıtlarla ortaya konması gerekir.
Kıymet takdirinde belirleyici veriler
- Arazi vasfı: tarım arazisi mi, arsa mı olduğu ve imar durumu
- Tarım arazilerinde ürün deseni, dekar başına verim ve resmi ürün fiyatları
- Üzerindeki ağaç, yapı, kuyu ve sabit tesislerin ayrı ayrı değerlendirilmesi
- Arsa niteliğindeki taşınmazlarda gerçek satışlara dayalı emsal karşılaştırması
- İrtifak kurulan koridorda değer kaybı oranının gerekçelendirilmesi
Rapora itiraz nasıl kurgulanır?
Bilirkişi raporuna itiraz ederken en etkili yöntem, raporun kendi içindeki tutarsızlıklarını göstermektir. Örneğin ürün deseni ile kullanılan birim fiyatın uyuşmaması, imar durumu yazısına rağmen arazi vasfı üzerinden hesap yapılması ya da hattın parseldeki gerçek uzunluğunun yanlış ölçülmesi somut itiraz konularıdır. İtiraz süresi kısadır ve süresinde yapılmayan itiraz sonraki aşamalarda dinlenmeyebilir.
Ödemenin bloke edilmesi ve tahsil
Acele el koyma aşamasında mahkemece belirlenen bedel malik adına bankaya yatırılır. Bu tutarın çekilmesi, kural olarak nihai bedele itiraz hakkını ortadan kaldırmaz; ancak dosya kapsamında verilecek beyanların dikkatli hazırlanması gerekir. Kesinleşen bedelle blokedeki tutar arasındaki fark, dava sonucunda ayrıca hüküm altına alınır.
Hisseli ve mirasçılı parsellerde ek dikkat
Paylı mülkiyete konu taşınmazlarda tebligatın tüm paydaşlara ulaşmaması, bazı paydaşların süreçten geç haberdar olmasına yol açar. Mirasçılık belgesinin çıkarılmaması ise ödemenin bekletilmesine neden olur. Bu iki eksikliğin dosyanın başında giderilmesi süreci belirgin biçimde hızlandırır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; bedel tespiti dosyalarında sonuç, keşif tutanağı ve rapor içeriğine göre şekillendiğinden kendi parseliniz için ayrı bir teknik ve hukuki değerlendirme yapılmalıdır.