3344 sayılı Karar, 4857 sayılı İş Kanunu'nun geçici 10 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen sürelerin 17/1/2021 tarihinden itibaren iki ay uzatılmasına ilişkindir. Bu geçici madde, salgın döneminde iş sözleşmelerinin işveren tarafından feshedilmesini sınırlayan ve buna karşılık işverene ücretsiz izne çıkarma imkânı tanıyan düzenlemedir. Uzatma kararları, bu iki kuralın hangi tarih aralığında geçerli olduğunu belirlediği için, bugün görülen davalarda hâlâ belirleyici olabilmektedir.
Yasak Döneminde Yapılan Fesih Geçerli midir?
Fesih yasağının kapsadığı dönemde, kanunda sayılan istisnalar dışında yapılan işveren feshi hukuka aykırıdır. Bu tür bir feshin sonucu yalnızca tazminat değildir; aynı zamanda idari yaptırım riski doğurur. Uygulamada tartışma, feshin gerçekten hangi tarihte yapıldığında yoğunlaşır: yasak dönemi bitmeden bildirilip sonrasına tarih atılan fesihler, işçi tarafından ileri sürülen en yaygın iddialardan biridir.
Ücretsiz İzin Uygulamasında Sınır
- İşveren, işçiyi tek taraflı olarak yalnızca bu geçici düzenlemenin tanıdığı çerçevede ücretsiz izne çıkarabilir.
- Ücretsiz izne çıkarılan işçiye fiilen çalışma yaptırılması, düzenlemenin amacına aykırıdır ve ücret alacağı doğurur.
- İşçinin bu dönemde iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme imkânı, kendi hakları bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
- Ücretsiz izin dönemi, kıdem hesabı ve sigortalılık kayıtları bakımından ayrı sonuçlar doğurur.
İşçi Tarafında Delil Toplama
- İşten çıkış bildirimindeki çıkış kodunu ve tarihini kayıt altına alın; kod, feshin sebebini gösterir.
- Ücretsiz izin döneminde çalıştırıldığınızı gösteren mesaj, giriş-çıkış kaydı veya iş yazışmalarını saklayın.
- Bordro ve banka hesap hareketlerini karşılaştırıp eksik ödemeleri dönem dönem çıkarın.
- İşe iade talebi düşünüyorsanız, dava öncesi arabuluculuk aşamasının süreye tabi olduğunu unutmayın.
İşveren Tarafında Uyum Kontrolü
İşveren açısından risk, iyi niyetle yapılmış işlemlerin belgelendirilmemiş olmasında toplanır. Ücretsiz izin uygulamasının yazılı bildirimle yapılması, dönemin başlangıç ve bitiş tarihlerinin açıkça gösterilmesi ve istisna kapsamında yapılan fesihlerde dayanağın tutanak ve savunma yazısıyla desteklenmesi, sonraki dönemde açılacak davalarda savunmanın omurgasını oluşturur.
Tarih Hesabındaki İncelik
Uzatma kararlarında süre, kararın yayım tarihinden değil önceki dönemin bittiği tarihten itibaren işler. Bir işlemin yasak dönemi içinde mi dışında mı kaldığını belirlerken, birbirini izleyen uzatma kararlarının kesintisiz bir zaman çizelgesi hâlinde sıralanması gerekir; tek bir uzatma kararına bakarak yapılan değerlendirme yanıltıcı olur.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve her iş ilişkisi kendi koşullarıyla değerlendirilir. Fesih tarihi, çıkış kodu ve ücretsiz izin kayıtları sonucu doğrudan etkilediğinden, talepte bulunmadan önce belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.