3348 sayılı Karar, 6772 sayılı Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan işçilere 2021 yılı içinde ödenecek ilave tediyenin ödeme dönemlerini belirlemiştir. Bu nitelikteki kararlar tek başına yeni bir hak yaratmaz; hakkın kaynağı 6772 sayılı Kanun, kararın işlevi ise ödemenin takvimini tespit etmektir. Uygulamadaki uyuşmazlıkların büyük bölümü tam bu ayrımın gözden kaçmasından, yani alacağın doğduğu an ile fiilen ödendiği an arasındaki farkın hesaba katılmamasından doğar.
Hakkın Kaynağı ile Ödeme Takvimi Neden Ayrı Tutulmalı
İlave tediye, kapsamdaki kurumda çalışan işçiye kanundan doğan bir ek ödemedir. Ödeme dönemlerinin bir kararla belirlenmesi hakkın varlığını değil ifa zamanını ilgilendirir. Bu nedenle işçi ödeme gününde kurumda çalışmıyor olsa bile, ilgili döneme ilişkin çalışması varsa hakkın oransal olarak doğup doğmadığı ayrıca tartışılır. Kurumun iç uygulaması ile kanunun aradığı koşullar örtüşmediğinde dosyanın dayanağı idari yazı değil kanun metni olmalıdır.
Ödeme Tarihinin Temerrüt ve Faiz Bakımından Sonucu
Belirlenen ödeme dönemi geçtiği halde ödeme yapılmamışsa, istenecek faizin başlangıcı bakımından bu tarih belirleyici olur. Eksik ödeme hallerinde tartışma yalnızca miktarla sınırlı kalmaz; hangi tarihten itibaren gecikme faizi işletileceği talep sonucunu doğrudan etkiler. Bu yüzden dilekçede ödeme dönemi, ödenen tutar ve ödeme tarihi üçlüsünün tek bir tabloda gösterilmesi hesap tartışmasını sadeleştirir.
Hesaplamada Sık Görülen Hata Başlıkları
- Ek ödemenin hangi ücret kalemi üzerinden hesaplanacağının yanlış belirlenmesi
- Yıl içinde işe giren ya da ayrılan işçide oransal hesabın atlanması
- Ücretsiz izin, istirahat ve benzeri dönemlerin kapsama etkisinin denetlenmemesi
- Toplu iş sözleşmesinde yer alan daha lehe hükmün gözden kaçırılması
- Kesintilerin bordroda ayrıştırılmaması nedeniyle net ve brüt tutarların karışması
Talep Sürecinde Usul Planı
- Kuruma yazılı başvuru yapılır ve eksik kalan kalem somut biçimde belirtilir.
- İşçilik alacaklarında arabuluculuğa başvuru dava şartı olduğundan, dava öncesi bu aşama tamamlanır.
- Anlaşma sağlanmazsa son tutanakla birlikte iş mahkemesinde alacak davası açılır.
- Ücret niteliğindeki alacaklarda zamanaşımı işlediğinden, geçmiş dönemlerin hangi bölümünün istenebilir olduğu baştan hesaplanır.
Dosyayı Güçlendiren Belgeler
Bordrolar, banka hesap hareketleri, hizmet dökümü, varsa toplu iş sözleşmesi metni ve kurumun ödemeye ilişkin iç yazışmaları birlikte sunulduğunda hesap tartışması daralır. İtiraz kaydı düşülmemiş imzalı bordronun ispat gücü, sonradan yapılacak sözlü açıklamalardan ağırdır; bu nedenle imza aşamasında kayıt düşmek, sonradan hesap tartışması yürütmekten çok daha etkilidir.
Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi tanıtma amacı taşır. Kapsam, ödeme dönemi ve hesap yöntemi kurumdan kuruma değişebildiğinden, bordro ve sözleşme incelemesini birlikte yapacak bir hukukçuyla değerlendirme yapılması yerinde olur.