Vakıf yükseköğretim kurumları, mal ve hizmet alımlarını 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa değil, kendi hazırlayıp Yükseköğretim Kurulu onayıyla yürürlüğe koydukları ihale yönetmeliklerine göre yapar. İstanbul Okan Üniversitesi İhale Yönetmeliği de bu nitelikte bir düzenlemedir. Bu ayrımın pratikteki sonucu büyüktür: Kamu İhale Kurumuna itiraz yolu bulunmaz ve uyuşmazlıklar farklı bir zeminde çözülür.
Kamu İhale Rejiminden Ayrılan Noktalar
Vakıf üniversitesi ihalelerinde ilan süreleri, eşik değerler ve usul seçimi kurumun kendi yönetmeliğine bağlıdır. Doğrudan temin ve pazarlık usulüne başvurma imkânı daha geniştir. Buna karşılık yönetmelik bir kez yürürlüğe girdikten sonra kurumu bağlar; ilan edilen usule aykırı yapılan bir ihale, kendi düzenlemesine aykırılık nedeniyle sakat hale gelir.
İstekliyi Koruyan Asıl Metin: İdari Şartname
İtiraz zemini büyük ölçüde şartnamede kurulur. İncelenmesi gereken başlıklar:
- Yeterlik ölçütlerinin belirli bir isteklinin tarifine uyacak biçimde daraltılıp daraltılmadığı
- Teknik şartnamede marka veya model işaret edilip edilmediği, eşdeğer kabulünün açık olup olmadığı
- Teklif değerlendirme ölçütlerinin ve puanlama formülünün önceden açıklanıp açıklanmadığı
- Aşırı düşük teklif açıklaması istenip istenmeyeceğine ilişkin düzenleme
- Sözleşme taslağının ceza ve fesih maddelerinin dengeli olup olmadığı
İtiraz Yolu ve Uyuşmazlığın Niteliği
Yönetmelikler genellikle ihale komisyonu kararına karşı kurum içi şikâyet mekanizması öngörür; öncelikle bu yolun kullanılması ve şikâyetin kayda geçirilmesi gerekir. Vakıf üniversitesi özel hukuk tüzel kişisi olduğundan, ihale ilişkisi kural olarak özel hukuk sözleşmesi zeminindedir ve uyuşmazlıklar adli yargıda görülür. Bununla birlikte üniversitenin kamusal yetki kullandığı işlemler bakımından farklı değerlendirme yapılabildiğinden, dava açmadan önce görev sorununun ayrıca ele alınması isabetli olur.
Sözleşme Aşamasında Doğan Riskler
İhalenin kazanılması riskin bittiği anlamına gelmez. Teminatın irat kaydedilmesi, gecikme cezası uygulanması ve tek taraflı fesih en sık görülen uyuşmazlık başlıklarıdır. Teslim gecikmesinde ihtar ve tutanak düzeni, ayıplı ifa iddiasında ise muayene ve kabul komisyonu tutanakları belirleyicidir. Kabulden imtina edilen hallerde delil tespiti yoluna gidilmesi, sonradan yapılacak yargılamada ispat sorununu ortadan kaldırır.
Katılım Öncesi Kontrol Listesi
- İhale ilanının ve şartname setinin tarihli olarak saklanması
- Şartnameye itirazın, teklif verme süresi dolmadan yazılı yapılması
- Teklif zarfının teslim edildiğine dair belge alınması
- Oturum tutanağının ve karar bildiriminin talep edilmesi
- Teminat mektubu süre ve tutarlarının şartnameyle karşılaştırılması
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Her vakıf üniversitesinin ihale yönetmeliği farklı usul ve süreler öngördüğünden, itiraz veya dava kararı vermeden önce ilgili yönetmelik metninin ve şartnamenin birlikte incelenmesi gerekir.