Necmettin Erbakan Üniversitesi Havacılık Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, üniversite bünyesinde havacılık alanında araştırma, eğitim ve uygulama faaliyetlerinin yürütülmesini düzenler. Havacılık merkezlerinin diğer araştırma birimlerinden ayrılan yönü, faaliyetin yalnızca yükseköğretim mevzuatına değil, aynı zamanda sivil havacılık düzenlemelerine ve teknik yetkilendirme rejimine tabi olmasıdır. Bu çift katmanlı yapı, uygulamada en çok yetki ve sorumluluk sınırlarında karışıklık doğurur.
İki Ayrı Mevzuat Katmanı
Merkezin kuruluşu ve organları üniversite yönetmeliğiyle belirlenirken; uçuş faaliyeti, hava aracı işletimi, personel lisansları ve bakım süreçleri sivil havacılık otoritesinin düzenlemelerine tabidir. Üniversite yönetmeliğinin merkeze verdiği bir görev, havacılık mevzuatının aradığı yetkilendirme alınmadan tek başına faaliyet icrasına imkân vermez. Dolayısıyla yönetmelikteki faaliyet listesi bir yetki belgesi yerine geçmez.
Uçuş ve Simülasyon Faaliyetinde Sorumluluk Zinciri
- İşletici sorumluluğu: hava aracının uçuşa elverişliliği ve bakım kayıtlarının güncelliği
- Eğitmen sorumluluğu: öğrencinin yeterlilik düzeyine uygun görevlendirme
- Kurum sorumluluğu: gerekli sigortaların yapılması ve iç güvenlik prosedürlerinin işletilmesi
- Öğrenci yükümlülüğü: talimatlara uyma ve sağlık durumundaki değişiklikleri bildirme
Bir olay meydana geldiğinde bu halkaların hangisinde kopukluk olduğu, kusur dağılımını belirler. Kayıtların düzenli tutulmadığı hâllerde sorumluluk kurumun üzerinde yoğunlaşma eğilimi gösterir.
Olay Sonrası İzlenecek Süreçler
- Havacılık mevzuatı uyarınca bildirimi zorunlu olay ve kazaların ilgili otoriteye derhal bildirilmesi gerekir; bu bildirim ayrı bir yükümlülüktür.
- Teknik inceleme raporları ile adli soruşturma dosyası birbirinden bağımsız yürür; teknik raporun sonucu ceza sorumluluğunu tek başına belirlemez.
- Uçuş kayıtları, bakım defterleri, hava durumu verileri ve görevlendirme belgeleri değişiklik yapılmaksızın muhafaza edilmelidir.
- Maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından davalı sıfatının kurumda mı, işleticide mi olduğu baştan doğru belirlenmelidir; yanlış hasım gösterilmesi zaman kaybına yol açar.
Merkez Yönetiminde Dikkat Edilecek Noktalar
Dış kurumlarla yapılan eğitim ve hangar kullanım protokollerinde imza yetkisinin rektörlüğe ait olup olmadığı, sigorta kapsamının öğrencileri de içerip içermediği ve mücbir sebep hâlinde eğitim programının akıbeti önceden yazıya dökülmelidir. Ayrıca insansız hava aracı kullanan araştırma projelerinde uçuş izni, kayıt yükümlülüğü ve görüntü kaydı alınması hâlinde kişisel veri boyutu ayrıca değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar ve somut olay analizinin yerini tutmaz. Havacılık faaliyetlerinde teknik ve hukuki süreçler iç içe geçtiğinden, bir olay sonrasında hem teknik hem hukuki değerlendirmenin eşzamanlı yürütülmesi yerinde olur.