3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun, Türkiye'de kimlerin mühendis ve mimar unvanını taşıyabileceğini ve bu unvana bağlı mesleki faaliyetin sınırlarını düzenleyen temel metinlerden biridir. Kanun, teknik bir alanın kapısını tutan bir düzenleme olduğu için, uygulamada hem kamu kurumlarının ruhsat ve onay işlemlerinde hem de özel hukuk uyuşmazlıklarında referans alınır.
Unvanın hukuki anlamı
Mühendis ve mimar unvanı, yalnızca bir mesleki tanımlama değil; proje hazırlama, imza atma ve teknik sorumluluk üstlenme yetkisinin kaynağıdır. Bu nedenle unvanın kimlere ait olduğu, hangi öğrenim ve denklik koşullarına bağlandığı ve yabancı okul mezunları bakımından nasıl sonuç doğurduğu kanunun en çok başvurulan yönüdür. Denklik işlemi tamamlanmadan yürütülen faaliyetler, sonradan geriye dönük olarak sorgulanabilir.
İmza ve teknik sorumluluk zinciri
Bir yapı ya da tesiste birden fazla teknik kişi görev alır. Uyuşmazlık çıktığında ilk sorulan soru, hangi işi kimin hazırladığı ve kimin onayladığıdır. Sorumluluk dağılımının netleşmesi için şu ayrımlar önem taşır:
- Projeyi hazırlayan ile projeyi kontrol edip onaylayan arasındaki fark
- Şantiyede fiilen görev yapan teknik sorumlu ile kâğıt üzerinde imzası bulunan kişi ayrımı
- Tadilat ve revizyon projelerinde sorumluluğun hangi tarihten itibaren geçtiği
- Sözleşmeyle üstlenilen iş kapsamının, mevzuattan doğan asgari sorumluluğu daraltamayacağı
Yetkisiz faaliyetin doğurduğu sonuçlar
Unvanı taşımaya hak kazanmamış bir kişinin proje düzenlemesi ya da bu yetkiye sahip birinin imzasını başkasının işine kullandırması, birden çok alanda sonuç doğurur. İdari yönden ruhsat ve onayların iptali gündeme gelebilir; disiplin yönünden meslek kuruluşu nezdinde işlem yapılabilir; özel hukuk yönünden ise iş sahibinin ayıplı iş ve zarar iddiaları söz konusu olur. Kusurun ağırlığına göre ceza hukuku boyutu da ayrıca değerlendirilir.
Dosyayı sağlam tutmanın yolu
- Diploma, denklik ve varsa yetki belgelerinin güncel örneklerini dosyada bulundurun.
- Üstlenilen işin kapsamını, teslim aşamalarını ve revizyon usulünü yazılı sözleşmeye bağlayın.
- Şantiyede verilen talimatları ve yapılan uyarıları tarihli yazışmayla kayıt altına alın.
- Görevden ayrılma hâlinde bunu ilgili idareye ve iş sahibine yazılı olarak bildirin.
- Onaya sunulan proje nüshalarının hangi tarihli sürüm olduğunu izlenebilir biçimde saklayın.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeveyi anlatır; somut bir ruhsat, disiplin ya da tazminat dosyasında sonuç, işin türüne ve belge düzenine göre değişir. Böyle bir süreçle karşılaşırsanız dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz faydalı olur.