Halka açık bir ortaklıkta faaliyet konusunun tümüyle değişmesi, malvarlığının önemli bir kısmının devri ya da imtiyaz yaratılması gibi kararlar, azınlıkta kalan pay sahibi için şirketin yatırım karakterini baştan değiştirir. Sermaye Piyasası Kanunu bu duruma karşı ayrılma hakkı tanır; II-23.3 sayılı Tebliğ ise bu hakkın hangi işlemlerde doğduğunu ve nasıl kullanılacağını düzenler.
Hangi Karar "Önemli Nitelikte" Sayılır?
Tebliğ, önemli nitelikteki işlemleri sayarak belirler; genel kurulun her kararı bu kapsama girmez. Örneğin olağan bir sermaye artırımı tek başına ayrılma hakkı doğurmazken, ortaklığın esas faaliyetinin bütünüyle terk edilmesi doğurur. Bu nedenle ilk yapılması gereken, kamuyu aydınlatma platformunda yayımlanan gündem maddesini tebliğdeki katalogla karşılaştırmaktır.
Hakkın Doğması İçin Aranan Şartlar
- Pay sahibinin genel kurul toplantısına katılmış olması
- İlgili gündem maddesine olumsuz oy kullanması
- Bu muhalefetin toplantı tutanağına açıkça işlenmesi
Uygulamada en sık kaybedilen hak, tam olarak bu üçüncü basamakta kaybedilir. Toplantıya vekâletle katılan pay sahibinin vekiline muhalefet şerhi konusunda açık talimat vermemesi, sonradan telafi edilemeyecek bir eksikliktir.
Ayrılma Bedeli ve Ödeme Süreci
Ayrılma hakkını kullanan pay sahibine ödenecek bedel, tebliğde belirlenen esaslara göre hesaplanan ortalama fiyat üzerinden belirlenir. Ortaklık, hakkın kullanım süresini ve başvuru yöntemini kamuya duyurmak zorundadır. Pay sahibi tarafından yapılması gereken, duyurulan süre içinde aracı kurum aracılığıyla paylarını ortaklığa satmak üzere başvurmaktır. Süre, hak düşürücü niteliktedir; gecikme halinde bedel talebi dinlenmez.
Muhalefet Şerhi Yoksa Ne Yapılabilir?
Ayrılma hakkı kapanmış olsa bile, genel kurul kararının kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı olduğu iddiası varsa Türk Ticaret Kanunu'ndaki iptal davası yolu ayrıca değerlendirilebilir. Ancak bu davanın da kendine özgü kısa süresi ve muhalefet şartı bulunduğundan, genel kurulun hemen ardından hukuki değerlendirme yapılması gerekir.
Genel Kurul Öncesi Kontrol Listesi
- Gündemi ve bilgilendirme dokümanını KAP'tan indirip arşivleyin.
- Vekâletnameye "ilgili maddeye ret oyu ve muhalefet şerhi" talimatını yazılı ekleyin.
- Toplantı sonrası tutanak örneğini talep edip şerhin işlendiğini teyit edin.
- Hak kullanım duyurusunu takip edip başvuruyu süre bitmeden yapın.
Yukarıdaki çerçeve bilgilendirme amacı taşır; ayrılma hakkı hesaplaması ve süreler işleme özgü olduğundan, karar öncesinde dosyanızın sermaye piyasası hukuku yönünden ayrıca incelenmesinde yarar vardır.