3571 sayılı Kanun, tek bir konuyu düzenleyen bağımsız bir metin değildir; birden çok vergi kanununda değişiklik yapan, bazı hükümleri yürürlükten kaldıran bir düzenleme kanunudur. Bu tür metinlerde asıl mesele kanunun kendi metnini okumak değil, hangi kanunun hangi tarihteki hâline dokunduğunu doğru tespit etmektir.
Hangi metinlere dokunuyor
- 827 sayılı Rıhtım Resmi Kanunu
- 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
- 3074 sayılı Akaryakıt Tüketim Vergisi Kanunu
- 79 sayılı Kanun ile bazı kanunların yürürlükten kaldırılan maddeleri
Değişiklik kanunu nasıl okunmalı
Değişiklik kanunları, yürürlüğe girdikleri anda kendi metinleri içinde kaybolur; hüküm artık değiştirilen kanunun bünyesindedir. Bu nedenle bir uyuşmazlıkta 3571 sayılı Kanuna değil, onun değiştirdiği maddenin olay tarihindeki hâline dayanılır. Metni ararken kanunun yayımlandığı Resmî Gazete nüshası ile mevzuat veri tabanındaki güncel hâli birlikte görülmelidir.
Yürürlükten kalkmış kanunların yarattığı karışıklık
Listedeki bazı metinler bugün yürürlükte değildir; örneğin 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu sonradan yeni bir kurumlar vergisi kanunuyla yürürlükten kaldırılmıştır. Buna karşılık kaldırılmış bir kanun, kendi döneminde doğmuş vergiyi doğuran olaylar bakımından hâlâ ölçü normdur. Eski döneme ilişkin bir tarhiyat tartışılıyorsa, güncel metne bakmak doğrudan hatalı sonuç verir.
İnceleme ve dava aşamasında pratik etkisi
Vergi incelemelerinde sık karşılaşılan hata, raporun olay tarihinde yürürlükte olmayan bir hükme dayanmasıdır. Mükellef açısından bu, esasa girmeden ileri sürülebilecek güçlü bir itiraz noktasıdır. Aynı şekilde, lehe gelen bir değişikliğin geçmişe etkili uygulanıp uygulanmayacağı, değişiklik kanununun yürürlük maddesinde açık düzenleme bulunup bulunmadığına göre belirlenir.
Dosya kurarken izlenecek sıra
- Vergiyi doğuran olayın tarihini netleştirin.
- O tarihte yürürlükte olan madde metnini kaynağından çıkarın ve dosyaya ekleyin.
- Aradaki tüm değişiklik kanunlarını kronolojik listeye dökün.
- İdarenin dayandığı metinle sizin dayandığınız metni yan yana karşılaştırın.
Burada anlatılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir. Çok sayıda kanunu aynı anda değiştiren metinlerde tek bir tarih hatası sonucu tümüyle değiştirebildiğinden, somut dosyada mevzuat taramasının hukukçu eliyle yapılması önerilir.