3592 sayılı Karar, 4857 sayılı İş Kanununun geçici 10 uncu maddesinde öngörülen sürelerin iki ay uzatılmasına ilişkindir. Söz konusu geçici madde, salgın döneminde iş sözleşmelerinin işveren tarafından feshedilmesini kural olarak yasaklamış ve işverene ücretsiz izin uygulama imkânı tanımıştı. Sürenin uzatılması, bu rejimin belirtilen dönem boyunca devam etmesi anlamına gelir.
Yasağın kapsamı ve istisnaları
Fesih yasağı mutlak değildir. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâllere dayanan fesihler ile belirli süreli sözleşmenin süresinin dolması, işyerinin kapanması ve faaliyetin sona ermesi gibi hâller kapsam dışında tutulmuştu. Uygulamada tartışmanın merkezi, işverenin gerçekte ekonomik nedenle yaptığı feshi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık gerekçesine dayandırıp dayandırmadığıdır.
Yasağa aykırı feshin sonucu
Yasak döneminde yapılan geçersiz bir fesihte işçi, iş güvencesi kapsamındaysa işe iade talebinde bulunabilir; kapsam dışındaysa kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer alacaklarını talep edebilir. Ayrıca yasağa aykırı fesih için idari para cezası öngörülmüştü. İşçi açısından kritik olan, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihin doğru saptanması ve işe iade için öngörülen başvuru süresinin kaçırılmamasıdır; bu süre kısa olduğundan gecikme telafi edilemez sonuç doğurur.
Ücretsiz izin uygulamasında sık görülen hatalar
- İşçinin ücretsiz izne çıkarıldığının yazılı olarak bildirilmemesi
- Fiilen çalıştırıldığı hâlde ücretsiz izinde gösterilmesi
- Nakdi ücret desteği başvurusunun yapılmaması veya eksik gün bildirilmesi
- Ücretsiz izin gerekçesiyle işçinin haklı fesih hakkının bulunmadığının varsayılması
İspat bakımından hangi belgeler önemlidir
Dönem uyuşmazlıklarında bordrolar, sosyal güvenlik bildirimlerindeki eksik gün kodları, işyeri giriş kayıtları, iş yazışmaları ve varsa mesajlaşmalar birlikte değerlendirilir. Fiilen çalışıldığı iddiası, tanık beyanının yanında bu kayıtlarla desteklendiğinde güçlenir. İşveren tarafında ise ücretsiz izin bildirimlerinin tebliğ edildiğine ilişkin imzalı belgelerin saklanması esastır.
Kısa yol haritası
- Fesih veya ücretsiz izin tarihini belgeyle sabitleyin.
- Sosyal güvenlik hizmet dökümünüzü ve eksik gün nedenlerini inceleyin.
- İşe iade için öngörülen başvuru süresini ilk gün hesaplayın.
- Alacak kalemlerini ayrı ayrı listeleyip belgelerini eşleştirin.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Dönemsel kararlarla belirlenen sürelerin başlangıç ve bitişi sonucu doğrudan etkilediğinden, somut olayda tarihlerin ve belgelerin bir hukukçuyla birlikte gözden geçirilmesi yerinde olur.