3670 sayılı Kanun, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü'nün kurulmasını düzenleyen 422 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin değiştirilerek kabulüne dairdir; ayrıca 1211 sayılı ve 2547 sayılı Kanunlarda değişiklik öngörür. Bu yapı, Türk hukukunda sıkça karşılaşılan ancak yanlış okunmaya çok müsait bir yasama tekniğine örnek oluşturur.
“Değiştirilerek Kabul” Ne Anlama Gelir?
Bir kanun hükmünde kararname yasama organında görüşülürken aynen kabul edilebileceği gibi, değişiklik yapılarak da kabul edilebilir. Değiştirilerek kabul halinde, artık yürürlükte olan metin KHK'nin ilk hali değil, kanunla son verilen şeklidir. Uygulamada yapılan hata, KHK metnine bakıp kanunla değiştirilen hükmü gözden kaçırmaktır. Bu nedenle bir hükmün kaynağı araştırılırken KHK ve kabul kanunu birlikte okunmalıdır.
Teşkilat Kanunlarının İki İşlevi
Bu tür metinler yalnızca bir kurum kurmaz; aynı zamanda kurumun görev alanını, yetkisini ve teşkilat şemasını çizer. Bir idari işlemin hukuka uygunluğu denetlenirken sorulacak ilk soru, işlemi tesis eden birimin bu görev tanımı içinde kalıp kalmadığıdır. Yetki, idari işlemin en katı unsurudur; görev alanı dışında tesis edilen işlem, içeriği isabetli olsa dahi sakat sayılır.
Diğer Kanunlarda Yapılan Değişikliklerin İzlenmesi
Kanun, 1211 ve 2547 sayılı Kanunlarda da değişiklik öngörmektedir. Bu tür “torba nitelikli” değişikliklerde hangi maddenin ne yönde değiştirildiği, mutlaka güncel resmî metin üzerinden doğrulanmalıdır; ikincil kaynaklardaki özetler eski hali yansıtabilir. Bir hakkın dayanağı gösterilirken, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarih ile olayın tarihinin karşılaştırılması zorunludur.
Zaman Bakımından Uygulama Sorunu
- Olay, değişiklikten önce gerçekleşmişse kural olarak eski hüküm uygulanır.
- Usule ilişkin değişiklikler ise derdest işlemlere de etki edebilir; bu ayrım göz ardı edilmemelidir.
- Kurumsal yapı değiştiğinde, önceki birim adına tesis edilmiş işlemlerin geçerliliği ayrıca değerlendirilir.
- Husumet yöneltilirken kurumun güncel adı ve bağlı olduğu bakanlık teyit edilmelidir.
Mevzuat Araştırmasında Pratik Sıra
- Yürürlükteki resmî metni esas alın, KHK'nin ilk halini değil.
- Kanunun yürürlük ve geçici maddelerini mutlaka okuyun; asıl sürprizler oradadır.
- Kurumun sonraki tarihlerde başka bir teşkilata devredilip devredilmediğini kontrol edin.
- Bireysel talebinizi, kurumun güncel görev tanımına dayandırın.
Teşkilat ve KHK kaynaklı düzenlemelerde metnin güncel hali ile tarihî hali arasındaki fark, sonucu doğrudan değiştirebilir. Kuruma yönelik bir başvuru veya dava düşünüyorsanız, dayanak hükmün olay tarihindeki şeklinin ayrıca doğrulanması gerekir.