3683 sayılı karar, 154 kV Germencik-Ales branşman noktası ile Aydın Batı 1 ve Aydın Batı 2 enerji iletim hattı projeleri kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkindir. Bu tür bir karar, taşınmaz sahibi açısından süreye sıkı biçimde bağlı bir sürecin başladığı anlamına gelir. Aşağıda, hattın geçtiği parsellerin malikleri için sürecin akışı ve en sık karşılaşılan gecikme sorunu ele alınmaktadır.
İletim hattında mülkiyet mi, irtifak mı kamulaştırılır?
Enerji iletim hatlarında uygulamanın tamamı taşınmazın tümünün mülkiyetinin alınması biçiminde ilerlemez. Direk yerlerinde genellikle mülkiyet kamulaştırması, iletkenlerin geçtiği koridorda ise irtifak hakkı kurulması yoluna gidilir. İrtifak hâlinde tapu maliki değişmez; ancak koridor içinde yapı yapma, ağaç yetiştirme ve belirli kullanım biçimleri kısıtlanır. Bu ayrım, ödenecek bedelin hesabını ve taşınmazın gelecekteki kullanım değerini doğrudan etkilediği için dosyanın ilk incelenmesi gereken noktasıdır.
Acele kamulaştırmayı olağan usulden ayıran şey
Acele kamulaştırmada idare, bedel tespiti ve tescil süreci tamamlanmadan taşınmaza el koyma imkânı elde eder. Mahkeme tarafından belirlenen bedelin bloke edilmesiyle idare çalışmalara başlayabilir; bedelin nihai miktarı ise daha sonra görülen bedel tespiti ve tescil yargılamasında netleşir. Malikin buradaki en önemli kazanımı, ilk aşamada yapılan keşif ve değer takdirine etkili biçimde katılmaktır. Sonradan yapılacak itirazlar, ilk tespitin zayıf kaldığı bir dosyada çok daha zor telafi edilir.
Tebligat ve ilanın kaçırılması hâlinde ne olur?
Bu sürecin en yaygın hak kaybı sebebi, tebligatın geç öğrenilmesidir. Kırsal parsellerde adres kayıtlarının güncel olmaması, mirasçılar arasında intikalin yapılmamış olması ve yazışmaların köy veya mahalle üzerinden yürümesi, malikin duruşma ve keşif tarihlerini kaçırmasına yol açar. Riski azaltmak için:
- Tapu kaydındaki adres ve iletişim bilgilerinizi güncelleyin, mirasçılık durumunu tapuya işletin.
- Proje güzergâhındaki parseliniz için ilan ve duyuruları düzenli takip edin.
- Bir tebliği geç öğrendiyseniz, öğrenme tarihini belgeleyecek kayıtları hemen toplayın.
- Keşif gününü öğrendiğinizde arazide hazır olun; ürün, ağaç ve yapıları tutanağa geçirtin.
Bedel dosyasını güçlendiren hazırlık
Değer takdirinde belirleyici olan, taşınmazın gerçek nitelikleri ve gelir getirme kapasitesidir. Sulanabilir arazi olması, dikili ağaç sayısı ve yaşı, seracılık veya bağ bahçe kullanımı, yola ve altyapıya erişim gibi unsurlar dosyaya somut olarak yansıtılmalıdır. Tarımsal üretim kayıtları, kooperatif ve alım belgeleri, tarihli fotoğraflar ve varsa önceki kira sözleşmeleri, soyut beyanlardan çok daha etkili sonuç verir.
Bu yazı, iletim hattı güzergâhındaki maliklere genel bir yön göstermek amacıyla kaleme alınmıştır. Kendi parselinize ilişkin tebligat, keşif ve bedel süreçlerinde dosyanın belgelerine dayalı profesyonel bir değerlendirme almanız önerilir.