Limanlar ve kıyı tesisleri, gemilere römorkör, palamar, kılavuzluk, su-elektrik ikmali, atık alım ve barınma gibi çok sayıda hizmet sunar. Bu hizmetlerin kapsamı ve ücretlendirme esasları idari düzenlemelerle çerçevelenir; taraflar arasındaki ilişki ise ticari sözleşme zemininde yürür. Aşağıda, hizmet alan taraf açısından öne çıkan başlıklar ele alınmıştır.
Hizmet Kalemlerinin Ayrıştırılması
Faturalandırmada en sık yaşanan sorun, hangi işlemin hangi hizmet kalemine girdiğinin belirsiz kalmasıdır. Zorunlu hizmetler ile talebe bağlı hizmetlerin ayrıştırılması, itiraz edilecek kalemin tespitini kolaylaştırır. Hizmet başlamadan önce yazılı teyit alınması, sonradan doğacak tartışmanın büyük bölümünü önler.
Tarife Uygulamasında Kontrol Noktaları
- Uygulanan tarifenin hizmet tarihinde yürürlükte olan sürüm olup olmadığı.
- Geminin gros tonaj bilgisinin doğru esas alınıp alınmadığı.
- Bekleme, gecikme ve mesai dışı zam uygulamalarının dayanağı.
- Döviz kuru esaslı ücretlendirmede hangi tarihin kur tarihi sayıldığı.
Fatura İtirazının Usulü
Ticari ilişkide faturaya itiraz, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde belirli bir süre içinde ve açık biçimde yapılmalıdır; süresinde itiraz edilmeyen faturanın içeriğinin kabul edilmiş sayılması riski doğar. İtirazın hangi kalemlere yönelik olduğu ve kabul edilen tutarın ne olduğu ayrı ayrı yazılmalıdır. Genel bir "faturayı kabul etmiyoruz" ifadesi çoğu zaman yetersiz kalır.
Zarar ve Sorumluluk Halleri
Manevra sırasında gemide veya rıhtımda meydana gelen hasarlarda sorumluluğun tespiti teknik inceleme gerektirir. Deniz ticaretine ilişkin özel hükümler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili kitabında düzenlenmiştir. Olay anında tutulan tutanaklar, gemi jurnali kayıtları, seyir verileri ve fotoğraflar sonradan üretilemeyecek delillerdir; ilk saatlerde toplanmaları gerekir.
Uyuşmazlık Çıktığında İzlenecek Sıra
- Olayı ve talebi yazılı olarak karşı tarafa bildirin; teslim kaydını saklayın.
- Bağımsız ekspertiz raporu aldırarak zararın kapsamını belgeleyin.
- Sözleşmede tahkim veya yetkili mahkeme kaydı bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Delillerin kaybolma ihtimali varsa 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca delil tespiti yoluna başvurmayı değerlendirin.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır. Liman hizmetlerinden doğan alacak, hasar veya tarife uyuşmazlıklarında sözleşme metni ve teknik raporlar belirleyici olduğundan, dosyanızı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz önerilir.