3725 sayılı Karar ile 154 kV Çiftlikköy GIS irtibatları projesi kapsamında bazı taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Bu rehber, acele kamulaştırma usulünün olağan kamulaştırmadan hangi noktalarda ayrıldığını ve malikin hangi aşamalarda ne yapabileceğini sıralar.
Acele Kamulaştırmayı Ayıran Nokta
Olağan kamulaştırmada idare önce bedel tespiti ve tescil sürecini işletir; acele usulde ise kamu yararının gerektirdiği ivedilik nedeniyle idarenin taşınmaza el koyması öne alınır, bedele ilişkin tespit ve ödeme süreci buna paralel yürür. Malik bakımından bunun anlamı, hazırlığa ayrılan zamanın belirgin biçimde kısalmasıdır. Bu nedenle acele kamulaştırma dosyalarında hız, itiraz içeriği kadar önemlidir.
Malikin İki Ayrı Cephesi
- El koyma ve kapsam cephesi: taşınmazın gerçekten proje güzergâhında kalıp kalmadığı, kamulaştırılan alanın projenin gerektirdiği ölçüyü aşıp aşmadığı
- Bedel cephesi: tespit edilen değerin taşınmazın niteliğine, konumuna ve gelir getirme kapasitesine uygunluğu
Bedel Tespitine Hazırlık
- Taşınmazın imar durumu, vasfı ve yüzölçümünü gösteren güncel belgeleri toplayın.
- Üzerinde yapı, ağaç veya tesis varsa bunları tarihli fotoğraf ve sayımla belgeleyin.
- Tarımsal gelir iddiası varsa ürün desenini ve verim kayıtlarını hazır tutun.
- Çevredeki emsal satışlara ilişkin resmî belge örneklerini derleyin.
- Keşif ve bilirkişi incelemesinde hazır bulunun; eksik gözlenen noktaları tutanağa geçirin.
Kısmi Kamulaştırmanın Gölgede Kalan Etkisi
Enerji iletim hatlarında sıkça görülen tablo, taşınmazın tamamının değil bir bölümünün kamulaştırılması ya da üzerinde irtifak kurulmasıdır. Bu durumda geriye kalan kısmın kullanım imkânının azalması, ayrı bir değerlendirme konusudur. Malikler çoğu kez yalnızca kamulaştırılan alanın bedeline odaklanır ve artan kısımdaki değer kaybını dosyaya hiç girmez; bu, sonradan telafisi güç bir eksiklik yaratır.
Süre Disiplini
Acele kamulaştırma sürecinde tebligatlar hızlı işler ve her aşamanın kendine ait bir süresi bulunur. Kararın hukuka aykırılığına ilişkin idari yargı yolu ile bedele ilişkin adli yargı süreci birbirinden farklı mecralardır; ikisini karıştırmak, hem zaman hem hak kaybı doğurur. Elinize ulaşan her yazının tarihini kaydetmek, sonraki tüm adımların dayanağıdır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; bedel ve kapsam sonuçları taşınmazın somut özelliklerine göre değişir. Tebligat aldıysanız süreler hızla işlediği için dosyanızı vakit kaybetmeden hukuki incelemeye açmanız önerilir.