Bir vakıf üniversitesinin ana yönetmeliği, kurumun anayasası işlevi görür: organları, bunların oluşumunu, görev ve yetkilerini ve karar alma usullerini belirler. İstanbul Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi Ana Yönetmeliği de bu nitelikte olup, üniversitede alınan idari ve akademik kararların dayanağını oluşturur. Bu rehber, kararların geçerliliğini etkileyen yetki ve usul boyutunu ele alır.
Yetki: Kararın İlk Sınavı
İdari işlemin hukuka uygunluğu değerlendirilirken bakılan ilk unsur yetkidir. Ana yönetmelik, hangi konuda hangi organın karar vereceğini gösterir; mütevelli heyeti, rektörlük, senato ve yönetim kurulu arasındaki yetki dağılımı bu metinden okunur. Yetkisiz organca alınan bir karar, içerik olarak isabetli olsa dahi sakatlık taşır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin düzenlemeler bu yapının üst çerçevesini oluşturur.
Usul Kurallarının Somut Etkisi
- Toplantı yeter sayısı: Sayı sağlanmadan yapılan toplantıda alınan karar tartışmalı hale gelir.
- Gündem: Gündemde bulunmayan konunun usulüne uygun eklenmeden görüşülmesi sakatlık sebebi olabilir.
- Çekilme yükümlülüğü: Kişisel menfaati bulunan üyenin oylamaya katılması kararı zedeleyebilir.
- Tutanak: Karşı oyların ve gerekçelerin tutanağa geçmesi, sonraki denetim için belirleyicidir.
Karara Muhatap Olan Ne Yapmalı
- Kararın tam metnini ve dayanak yönetmelik maddesini yazılı olarak talep edin.
- Kararı alan organın bu konuda yetkili olup olmadığını ana yönetmelikten kontrol edin.
- Kararın size tebliğ edildiği tarihi belgeleyin; itiraz ve dava süreleri buradan işler.
- Kurum içi itiraz mekanizması öngörülmüşse önce onu tüketin.
- Aynı durumdaki kişilere farklı işlem yapılmışsa, eşitlik yönünden karşılaştırmalı belge toplayın.
Akademik ve İdari Personel Bakımından
Atama, yeniden atama, görev süresi uzatımı ve disiplin işlemleri, ana yönetmelik ile üst mevzuatın kesiştiği alanlardır. Burada dikkat edilmesi gereken, kurum içi düzenlemenin üst mevzuatta tanınan bir güvenceyi daraltamayacağıdır. Savunma hakkı tanınmadan yürütülen bir süreç, sonucundan bağımsız olarak sakatlık taşır.
Öğrenci İşlemlerinde Öngörülebilirlik
Kayıt, yatay geçiş, burs ve disiplin konularındaki kararların, ilan edilmiş kurallara dayanması ve benzer durumlarda tutarlı uygulanması gerekir. Yıl içinde değiştirilen bir kuralın geçmişe uygulanması, kazanılmış hak tartışması doğurur. Kurumun bu tür değişikliklerde geçiş hükmü öngörmesi, hem uyuşmazlığı azaltır hem de savunmasını güçlendirir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla kaleme alınmıştır. Somut bir karara itiraz edilecekse, kararın dayanağı ile ana yönetmelik ve üst mevzuat hükümlerinin birlikte incelenmesi ve süreler kaçırılmadan hukuki destek alınması uygun olur.