4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3/g maddesi kapsamındaki alımlar, kanunun genel ihale usullerinin dışında, ilgili idarenin kendi yönetmeliğine göre yapılır. İstekliler açısından bunun en somut sonucu şudur: itiraz yolu, alışılmış ihale şikâyet mekanizmasıyla birebir aynı işlemeyebilir. Bu rehber, istisna kapsamındaki alımlarda hak arama yolunu netleştirmeye odaklanır.
İstisna Kapsamı Neyi Değiştirir
3/g istisnası, alımın hiçbir kurala tabi olmadığı anlamına gelmez. Alım, idarenin çıkardığı satınalma ve ihale yönetmeliğine tabidir ve bu yönetmelikte belirlenen usul, ilan, teklif değerlendirme ve sözleşme hükümleri bağlayıcıdır. İhaleye giren istekli için asıl referans metin, genel kanun değil ilgili yönetmelik ve idari şartnamedir.
Yanlış Mercie Başvuru Riski
Uygulamada en sık yapılan hata, istisna kapsamındaki bir alımda doğrudan itirazen şikâyet yoluna gidilmesidir. Başvurunun görev yönünden reddedilmesi, bu arada işleyen süreler nedeniyle esasa ilişkin itirazın da kullanılamaz hâle gelmesine yol açabilir. Bu nedenle ilk adım, şartnamenin "başvuru yolları" bölümünün dikkatle okunmasıdır.
Doğru Sıralama
- İdari şartnamede öngörülen idareye şikâyet yolunu, belirtilen süre içinde ve yazılı olarak kullanın.
- İdarenin cevabını veya cevap vermemesini tarihiyle birlikte kayda geçirin.
- Uyuşmazlığın niteliğine göre idari yargı ya da adli yargı ayrımını, sözleşme öncesi/sonrası aşamayı dikkate alarak belirleyin.
- Sözleşme imzalanmadan önce hızlı hareket edin; imza sonrası talepler çoğu zaman tazminata dönüşür.
İtirazın İçeriğini Güçlendiren Unsurlar
- Teknik şartnamedeki hangi maddenin rekabeti kısıtladığının somut olarak gösterilmesi
- Yeterlik kriterlerinin alımın konusuyla orantısız olduğunun karşılaştırmalı anlatımı
- Değerlendirme dışı bırakılma gerekçesinin, sunulan belgeyle birebir karşılaştırılması
- Zarara uğrama ihtimalinin, sadece iddia değil hesapla ortaya konulması
Belge Düzeni
İtirazın kabul edilmesi kadar, ileride tazminat talebinin ispatı da belgeye dayanır. Teklif dosyasının bir nüshası, EKAP veya kurum sistemi üzerinden yapılan bildirimlerin ekran kayıtları, ihale komisyonu kararının tebliğ tarihi ve varsa oturum tutanakları ayrı bir klasörde toplanmalıdır. Tebligat tarihinin ispatı, itirazın kaderini belirleyen tek unsur olabilir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; her alımda idari şartname hükümleri farklılık gösterir. Somut bir ihale uyuşmazlığında, şartname ve tebligat belgeleriyle birlikte hukuki görüş alınması yerinde olacaktır.