Karayolu dışı mobil makinelere takılan içten yanmalı motorlar için tip onayının idari gerekliliklerini belirleyen tebliğ (2017/656/AB uyumu), teknik limitlerden ayrı olarak sürecin nasıl yürütüleceğini düzenler. Emisyon değerini sağlamak tek başına yeterli değildir; başvurunun eksiksiz yapılması, onay sonrası değişikliklerin bildirilmesi ve üretimin onaya uygunluğunun sürdürülmesi de aynı ölçüde bağlayıcıdır. Uygulamada onay kaybının en sık nedeni teknik yetersizlik değil, idari yükümlülüklerin ihmalidir.
Başvuru Dosyasının Zayıf Halkaları
Başvurunun eksik bulunarak iade edilmesi ya da onayın sonradan tartışmaya açılması, çoğunlukla dosyanın şu bölümlerinden kaynaklanır:
- Motor ailesinin sınırlarının, ileride üretilmesi planlanan varyantları dışarıda bırakacak biçimde dar tanımlanması
- Üretim uygunluğu düzenlemelerinin yalnızca genel ifadelerle geçiştirilmesi
- Başvuruyu yapan kişinin temsil yetkisini gösteren belgenin kapsamının yetersiz olması
- Yurt dışı üreticiden alınan teknik belgelerin çeviri ve tasdik eksikliği
Onay Aldıktan Sonra Başlayan Asıl Süreç
Tip onayı, alındığı anda donan bir belge değildir. Motorda, emisyon kontrol bileşenlerinde veya kontrol yazılımında yapılan değişikliklerin bildirilmesi gerekir. Burada işletmelerin sıkça düştüğü hata, değişikliği "küçük" sayarak bildirmemesidir; oysa değişikliğin önemli olup olmadığının değerlendirilmesi kural olarak onay makamına aittir. Bildirilmemiş bir değişiklik sonradan ortaya çıktığında, yalnızca o parti değil, aynı değişikliği taşıyan tüm üretim tartışmaya açılabilir. Bu nedenle mühendislik değişiklik yönetimi süreciyle mevzuat bildirim süreci birbirine bağlanmalı, her değişiklik kaydında "onay bildirimi gerekir mi?" sorusu zorunlu alan hâline getirilmelidir.
Üretim Uygunluğu Denetimine Hazırlık
- Seri üretimden alınan numunelerin test kayıtlarını tarih sırasıyla saklayın.
- Tedarikçi değişikliklerini, hangi seri numarasından itibaren geçerli olduğuyla birlikte tabloya işleyin.
- Etiketleme ve tanıtım numarası verme sürecini tek bir sorumluya bağlayın.
- Onay kapsamı dışında kalan varyantların üretim hattına girmesini engelleyen bir kontrol noktası tanımlayın.
Onayın Askıya Alınması veya Geri Çekilmesi Riski
İdari yükümlülüklerin sürekli ihlali, tek tek bakıldığında küçük görünen eksikliklerin birikmesiyle onayın geçerliliğini etkileyebilir. Böyle bir işlemle karşılaşıldığında, işlemin dayandığı somut tespitlerin her biri ayrı ayrı ele alınmalı; hangi eksikliğin giderilebilir nitelikte olduğu, hangisinin esasa ilişkin olduğu ayrıştırılmalıdır. İşleme karşı başvuruda, giderilmiş eksikliklere ilişkin belgelerin başvuru dilekçesine eklenmesi, sürecin kısalması bakımından pratik fayda sağlar.
Sözleşmesel Koruma
İthalatçı konumundaki işletmeler, yurt dışı üreticiyle yaptıkları sözleşmeye teknik dosyanın güncel tutulması, değişikliklerin önceden bildirilmesi ve onay kaybından doğan zararın tazmini yükümlülüklerini eklemelidir. Bu hüküm yoksa idari yaptırımın tamamı ithalatçının üzerinde kalır.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tanıtmayı amaçlar. Başvurunuzun kapsamı, motor güç sınıfı ve yürürlükteki geçiş düzenlemeleri sonucu değiştirebileceğinden, somut bir başvuru veya idari işlem söz konusu olduğunda konunun ayrıca değerlendirilmesinde yarar vardır.