Tanıklık ücret tarifesi, mahkemede tanık olarak dinlenen kişinin kaybettiği zaman ve yaptığı zorunlu giderler karşılığında talep edebileceği tutarların çerçevesini çizer. Tanıklık bir yurttaşlık ödevidir; ancak bu ödevin kişiye maliyet yüklememesi gerektiği fikri, tarifenin temel dayanağıdır. Uygulamada asıl sorun tarifenin kendisi değil, tanıkların bu haktan haberdar olmaması ve talebi doğru anda ileri sürmemesidir.
Talep Ne Zaman İleri Sürülmeli?
Tanık ücreti ve giderlerine ilişkin talebin, dinlenme işlemiyle aynı oturumda ve duruşma tutanağına geçirilerek dile getirilmesi en güvenli yoldur. Duruşma salonundan ayrıldıktan sonra yapılan başvurular çoğu zaman ek yazışma gerektirir ve dosyanın esas hakkındaki seyri içinde kaybolur. Tanık, dinlenmesinin ardından hâkimden talebinin tutanağa yazılmasını isteyebilir; bu istek reddedilemeyecek nitelikte basit bir usul talebidir.
Talep Kapsamına Neler Girer?
- Duruşmaya katılım nedeniyle kaybedilen zamanın karşılığı
- Şehirler arası veya şehir içi ulaşım gideri
- Duruşmanın günü ve saati nedeniyle zorunlu hâle gelen konaklama gideri
- Yol ve bekleme süresine denk gelen zorunlu beslenme gideri
Bu kalemlerin her biri için belge sunulması, talebin karşılanmasını kolaylaştırır. Otobüs bileti, yakıt fişi ve konaklama faturası duruşma tarihiyle uyumlu olmalıdır.
Sık Yaşanan Sorunlar ve Çözümleri
- Tanık çağrıldığı hâlde dinlenmeden gönderilmesi: Duruşmanın ertelenmesi veya sıranın gelmemesi hâlinde de tanık o gün için zaman kaybetmiştir. Bu durumda salonda hazır bulunulduğunun tutanağa geçirilmesi talep edilmelidir; aksi hâlde katılım ispatlanamaz.
- Talimatla dinlenme: Tanık, davanın görüldüğü yerden başka bir mahkemede talimatla dinlenmişse, talebini dinlendiği mahkemede ileri sürmesi süreci hızlandırır.
- Belgesiz gider: Belgelendirilemeyen giderlerde talebin tümüyle reddedilmemesi için, en azından yol güzergâhı ve mesafenin tutanakta yer alması istenmelidir.
- Ödemenin gecikmesi: Karar verilmiş olmasına rağmen ödeme yapılmadıysa, dosya numarası ve karar tarihiyle mahkeme veznesine yazılı başvuru yapılabilir.
Tarafın Bakış Açısı: Gider Avansı Yönetimi
Tanık ücreti, kural olarak tanığı gösteren tarafın yatırdığı gider avansından karşılanır. Çok sayıda tanık gösteren tarafın avansı yetersiz kalabilir; bu durumda verilen kesin sürede eksik avansın tamamlanmaması, tanık deliline dayanma imkânının kaybı sonucunu doğurabilir. Bu nedenle avans yeterlilik uyarısı geldiğinde, süre içinde ödeme yapılması ve dekontun dosyaya sunulması ihmale gelmez bir adımdır.
Tanığın Diğer Hakları
Ücret talebinin yanında, tanığın işvereninden dinlenme günü için izin kullanması ve mahkemeden katılım belgesi alması da pratik önem taşır. Duruşma sonunda talep edilecek bu belge, iş yerinde devamsızlık tartışmasını baştan önler.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; talep tutarları ilgili yılın tarifesine, giderler ise dosyanızdaki somut duruma göre belirlenir. Uyuşmazlık çıkması hâlinde dosyaya özgü değerlendirme yapılması yerinde olur.