Kooperatifçilik eğitimi yönetmeliği, kooperatif ve üst kuruluşlarının yönetim ve denetim kurulu üyeliğine seçilecek kişiler bakımından öngörülen eğitim şartının kapsamını ve uygulanışını düzenler. Bu düzenlemenin arkasındaki amaç, kooperatif yönetiminde karşılaşılan sorunların önemli bölümünün bilgi eksikliğinden kaynaklanmasıdır. Pratikte ise doğurduğu sonuç doğrudandır: eğitim şartını taşımayan kişinin göreve gelmesi, seçimin ve alınan kararların tartışmaya açılmasına yol açar.
Şartın Kimleri Kapsadığı
Eğitim yükümlülüğü, kooperatiflerin ve üst kuruluşlarının yönetim kurulu ile denetim kurulu üyeliğine seçilecek kişiler bakımından gündeme gelir. Kooperatifin türü, ortak sayısı ve faaliyet alanı gibi ölçütler kapsamın belirlenmesinde rol oynayabilir. Yedek üyeler bakımından şartın ne zaman aranacağı ise sık sorulan bir konudur; asıl üyeliğe geçiş halinde durumun yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Eğitim Süreci Nasıl İşler
- Eğitimler, yönetmelikte belirlenen kurum ve kuruluşlarca yürütülür.
- Programın içeriği kooperatifçilik mevzuatı, muhasebe düzeni ve organların sorumlulukları gibi başlıkları kapsar.
- Eğitimin tamamlandığı, düzenlenen belge ile ispatlanır.
- Belgenin genel kurul öncesinde temin edilmesi, adaylık sürecinde sorun yaşanmaması bakımından önemlidir.
Şart Sağlanmadan Seçim Yapılırsa
- Seçimin yapıldığı genel kurul kararı, usule aykırılık iddiasıyla iptal talebine konu edilebilir.
- Göreve başlamış üyenin bu süre içinde aldığı kararların akıbeti ayrı bir tartışma başlığıdır; iyiniyetli üçüncü kişilerin durumu ayrıca değerlendirilir.
- İlgili bakanlık birimine yapılan denetim başvurusu, durumun tespiti bakımından kullanılabilir bir yoldur.
- Eksikliğin sonradan giderilmesi mümkün olsa dahi, geçmişe etkisi bakımından değerlendirme yapılması gerekir.
Genel Kurul Öncesi Aday Kontrol Listesi
Adayların yalnızca eğitim belgesi değil, kanunda aranan diğer şartları da taşıyıp taşımadığı kontrol edilmelidir. Yüz kızartıcı suçlardan mahkûmiyet gibi engellerin bulunup bulunmadığı, adaydan alınacak beyan ve belgelerle tespit edilir. Aday listesi genel kurul gününe bırakılmamalı; belgeler önceden toplanıp dosyalanmalıdır. Bu hazırlık, toplantıda çıkacak itirazların yerinde ve hızla karşılanmasını sağlar.
Yönetim Kurulunun Sorumluluğu
Kooperatif yönetimi, seçim sürecinde şartların denetlenmesinden sorumludur. Eksik belgeyle yapılan bir seçim, sonraki dönemde hem kooperatife hem de üyelerin kişisel sorumluluğuna dönen bir risk yaratır. Eğitim belgelerinin ve aday beyanlarının kooperatif dosyasında saklanması, bu riskin en pratik karşılığıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kooperatifin türüne ve ana sözleşmesine göre aranan şartlar farklılaşabileceğinden, seçim öncesinde belgelerin bir hukukçuyla birlikte gözden geçirilmesi yerinde olur.