Elektrikli araç şarj altyapısı, kendine özgü bir izin ve denetim rejimine tabidir. Şarj hizmetine ilişkin düzenleme; şarj ağı işletmecisi, şarj istasyonu sahibi ve son kullanıcı arasındaki ilişkiyi tanımlar. Bu rehber, bir şarj noktası kurmak veya işletmek isteyen girişimcinin karşılaşacağı hukuki başlıkları sıralar.
Ağ İşletmecisi ile İstasyon Sahibi Aynı Kişi Değildir
Düzenlemenin mantığını anlamanın anahtarı bu ayrımdır. Şarj ağı işletmecisi, düzenleyici otoriteden lisans alarak ağı yöneten taraftır. İstasyonu fiilen bulunduran işletme ise ağa dahil olarak sertifika kapsamında hizmet verir. Bir alışveriş merkezi, otel ya da site yönetimi kendi otoparkında şarj noktası kurduğunda hangi sıfatla hareket ettiğini baştan belirlemelidir; çünkü yükümlülükler ve yaptırım muhatabı bu sıfata göre değişir.
İzin Alınmadan Hizmet Verilmesi
Uygulamada en sık görülen aykırılık, ticari amaçla ücret alınarak şarj hizmeti sunulduğu hâlde gerekli lisans veya sertifikanın alınmamış olmasıdır. "Sadece müşterilerimize veriyoruz" savunması, hizmetin bedelli sunulması ve kamuya açık olması hâlinde çoğu kez sonuç doğurmaz. Bu durumda idari para cezası ve faaliyetin durdurulması gündeme gelebilir.
Kat Mülkiyeti Boyutu
Apartman ve site otoparklarına şarj ünitesi kurulması, ortak alan kullanımını ilgilendirir. Burada:
- Ünitenin ortak alana mı yoksa kişiye özgülenmiş park yerine mi kurulacağı,
- Elektrik tesisatının kapasitesinin yeterliliği ve trafo/abone tipi,
- Tüketimin nasıl ölçülüp faturalandırılacağı,
- Kat malikleri kurulunda hangi çoğunlukla karar alınacağı
başlıkları önceden çözülmelidir. Karar defterine geçirilmemiş sözlü mutabakatlar, sonradan açılan ortak alana müdahale davalarında dayanak olarak zayıf kalır.
Tüketici ve Fiyatlandırma Boyutu
Şarj hizmeti son kullanıcıya sunulduğunda, fiyat bilgisinin istasyonda ve dijital ortamda açık şekilde gösterilmesi beklenir. Ödeme alındığı hâlde hizmetin verilememesi, cihazın enerji aktarmaması veya kesilen sürenin yanlış ücretlendirilmesi hâlinde tüketici uyuşmazlığı doğar. İşletmecinin bu tür şikâyetlerde işlem kayıtlarını, cihaz log verilerini ve arıza bildirim geçmişini saklaması, delil bakımından belirleyicidir.
Kurulum Öncesi Kontrol Listesi
- Faaliyetin ticari mi, işletme içi mi olduğunu netleştirin.
- Gerekli lisans/sertifika başvurusunu kuruluma başlamadan önce tamamlayın.
- Elektrik dağıtım şirketinden bağlantı görüşü ve kapasite onayı alın.
- Yer sahibiyle yapılan sözleşmede süre, gelir paylaşımı ve cihazın mülkiyetini yazılı olarak belirleyin.
- Kişisel veri işlenmesi söz konusuysa (kullanıcı hesabı, konum, ödeme) 6698 sayılı Kanun kapsamında aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirin.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. Şarj altyapısı mevzuatı teknik standartlarla birlikte uygulandığından, yatırım kararından önce projeye özgü hukuki ve teknik incelemenin birlikte yapılması önerilir.