Üniversite bünyesinde kurulan uygulama ve araştırma merkezleri, 2547 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan yönetmeliklerle faaliyet gösterir. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İklim Değişikliği ve Çevre Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği, merkezin amaç, organ ve çalışma usulünü düzenler. Bu tür merkezlerin ürettiği raporlar, çevre uyuşmazlıklarında delil değeri taşıyabildiği için hukuki açıdan ayrıca önem kazanır.
Araştırma Merkezi Raporunun Dosyadaki Yeri
Merkezin hazırladığı ölçüm veya değerlendirme raporu, mahkemece atanmış bilirkişi raporuyla aynı statüde değildir; taraf delili niteliğindedir. Buna karşın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, tarafların uzman görüşü sunmasına imkân tanır. Raporun ikna edici olması için ölçüm yönteminin, cihaz kalibrasyonunun ve numune alma zamanının açıkça yazılmış olması gerekir.
Çevresel Zarar İddiasında Nedensellik Sorunu
Hava kirliliği, gürültü veya atık kaynaklı zarar iddialarında en zayıf halka çoğu zaman nedensellik bağıdır. Zararın varlığı gösterilse bile, o zararın belirli bir tesise bağlanması ayrı bir ispat çabası gerektirir. Bu nedenle şikâyet aşamasından itibaren tarih ve konum bilgisi taşıyan ölçüm ve gözlem kayıtlarının biriktirilmesi önerilir.
İdari Yol ile Adli Yol Nasıl Ayrışır?
- Tesisin izninin veya ÇED kararının hukuka aykırılığı iddiası idari yargıya aittir.
- Kişinin malvarlığında veya sağlığında doğan somut zararın tazmini adli yargıda istenir.
- Faaliyetin durdurulması talebi, hangi işleme dayandığına göre iki yoldan birine gider.
- İki yol paralel işleyebilir; birinde alınan tespit diğerinde kullanılabilir.
Süre Yönetiminde Kritik Nokta
İdari işlemlere karşı dava süreleri, işlemin öğrenildiği veya tebliğ edildiği andan itibaren işlemeye başlar. Çevresel etkilerin zamanla ortaya çıkması, öğrenme tarihinin tespitini tartışmalı hale getirir. Bu nedenle basın açıklaması, ilan panosu duyurusu veya bilgi edinme başvurusuna verilen cevabın tarihi dosyaya mutlaka konulmalıdır.
Başvuru Öncesi Toparlanacak Dosya
- Bilgi edinme ve dilekçe hakkı başvuruları ile idarenin yanıtları
- Bağımsız laboratuvar veya üniversite merkezi ölçüm raporları
- Tarih damgalı fotoğraf, video ve konum kayıtları
- Aynı bölgedeki diğer etkilenenlerin beyanları
Burada anlatılanlar genel yönlendirmedir; her çevre uyuşmazlığı kendi teknik verisi ve idari geçmişiyle değerlendirilir. Ölçüm raporu almadan önce hangi parametrenin uyuşmazlıkta belirleyici olacağını hukukçuyla birlikte belirlemek zaman ve masraf kaybını önler.