Vakıf üniversitelerinde eğitim ilişkisi iki katmanlıdır: bir yanda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve yönetmeliklerden doğan kamusal ilişki, diğer yanda öğrenci ile üniversite arasındaki ücret sözleşmesi. İstanbul Okan Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği birinci katmanı düzenler; ancak sınıf tekrarı gündeme geldiğinde ikinci katman da devreye girer ve uyuşmazlık çoğu zaman burada büyür.
Sınıf Tekrarının Mali Sonucu
Klinik uygulama barajının tamamlanamaması veya yıl sonu başarısızlığı sınıf tekrarına yol açar. Vakıf üniversitesinde bu, ek bir yıllık ücret anlamına gelir. Öğrencinin ilk sorması gereken soru şudur: tekrar edilen yılın ücreti tam mı yoksa alınan ders kredisi oranında mı hesaplanacak? Bu husus kayıt sırasında imzalanan sözleşmede yer almalıdır; belirsiz bırakılmış ya da tek yanlı değiştirilebileceği yazılmış hükümler, haksız şart denetimine konu olabilir.
Ücret Nedeniyle Sınava Alınmama
Uygulamada sıkça karşılaşılan durum, ödenmemiş taksit nedeniyle öğrencinin sınava veya kliniğe alınmamasıdır. Burada iki menfaat çatışır: üniversitenin alacağı ile öğrencinin eğitim hakkı. Alacağın tahsili için icra ve dava yolları mevcutken, doğrudan eğitim hakkını askıya alan uygulamaların dayanağı ve orantılılığı ayrıca sorgulanır. Böyle bir durumda öğrencinin, engellemenin yazılı gerekçesini talep etmesi ve sınav tarihini kaçırmamak için itirazını gecikmeksizin yapması gerekir.
Klinik ve Pratik Değerlendirmede Denetim
- Uygulama notunun hangi ölçütlere göre verildiği önceden ilan edilmiş olmalıdır.
- Klinik işlem sayıları ve puanları öğrenci defterine düzenli işlenmelidir.
- Hasta temininde yaşanan sorunlar yazılı olarak fakülteye bildirilmelidir.
- Jüri tutanağında yalnızca toplam puanın bulunması, gerekçe denetimi bakımından zayıflıktır.
Hangi Yargı Yolu?
Bu ayrım, dosyanın kaderini belirler. Başarı değerlendirmesi, sınıf tekrarı kararı ve ilişik kesme gibi akademik-idari işlemler için idari yargı; ücret iadesi, fazla tahsil edilen bedel ve sözleşme hükümlerinin geçersizliği gibi talepler için ise adli yargı gündeme gelir. Öğrenci tüketici konumundaysa 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu değerlendirilir. Yanlış yola başvurmak, görev yönünden ret kararıyla birlikte zaman kaybına yol açar.
Hazırlık Listesi
- Kayıt sözleşmesinin imzalı örneğini ve tüm ödeme dekontlarını toplayın.
- Ücret artışına ilişkin bildirimleri ve yazışmaları saklayın.
- Sınıf tekrarı kararının yönetim kurulu karar örneğini isteyin.
- Klinik puan dökümünüzün onaylı halini temin edin.
- Tebliğ tarihlerini tek bir listede toplayarak süre takibi yapın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Vakıf üniversitesi sözleşmeleri arasında önemli farklar bulunduğundan, hem akademik hem mali boyutu olan bir uyuşmazlıkta dosyanın bütününü bir hukukçuya inceletmek gerekir.