İdareye karşı yapılacak bir başvuruda en çok zaman kaybettiren sorun, işin esasına ilişkin bir tartışma değil, yanlış kurumla muhatap olmaktır. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, bakanlıklara bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlar ile diğer kurum ve kuruluşların teşkilatını düzenlediğinden, hangi işten hangi birimin sorumlu olduğunu belirlemek isteyen için başlangıç noktası niteliğindedir.
Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluş Ayrımı Ne İşe Yarar
Bu üç kavram yalnızca teşkilat şemasına ilişkin bir sınıflandırma değildir; kuruluşun tüzel kişiliği bulunup bulunmadığı, kararlarının kim tarafından onaylandığı ve vesayet denetiminin nasıl işlediği bu ayrıma göre değişir. Tüzel kişiliği olan bir kuruluşa yönelik talep doğrudan o kuruluşa, tüzel kişiliği bulunmayan bir birime yönelik talep ise bağlı olduğu idareye yöneltilir. Yanlış tercih, başvurunun görev yönünden reddine yol açabilir.
Muhatap Tespitinde Pratik Yöntem
- Talebin konusunu tek cümleyle tanımlayın: izin, ruhsat, ödeme, kayıt, denetim veya yaptırım.
- Bu konuda karar alma yetkisinin hangi kuruluşta olduğunu teşkilat düzenlemesinden çıkarın.
- Kararı fiilen imzalayan makam ile yetkiyi devralan birimi ayırt edin.
- Başvuruyu yetkili kuruluşa yapın, gerekiyorsa bağlı olunan bakanlığa bilgi nüshası iletin.
- Başvurunuzun kayda girdiğini gösteren evrak numarasını mutlaka saklayın.
Yetkisiz Makamdan Çıkan İşlemin Sonucu
Yetki, idari işlemin en temel unsurlarından biridir ve kural olarak sonradan tamamlanamaz. Bu nedenle aleyhinize bir işlem varsa, işlemin içeriğine geçmeden önce imza yetkisinin kaynağını incelemek gerekir. Aynı biçimde, yetkili olmayan bir birime yaptığınız başvuruya verilen cevap, hukuken beklediğiniz sonucu doğurmayabilir; bu durumda süreler bakımından risk sizin üzerinizde kalır.
Dava Aşamasında Hasım Gösterme
- Davalı idare, işlemi tesis eden ve hukuk düzeninde onu temsil eden kuruluş olarak gösterilmelidir.
- Birden çok kuruluşun katkısıyla oluşan işlemlerde, nihai kararı veren makam esas alınır.
- Hasımda yanılma tek başına hak kaybı doğurmasa da yargılamayı uzatır; baştan doğru belirlemek zaman kazandırır.
- Teşkilat düzenlemesinde sonradan yapılan değişiklikler, devredilen görevlerin hangi kuruluşa geçtiğinin kontrolünü zorunlu kılar.
Yukarıdaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir. Kurumlar arası görev dağılımı zaman içinde değiştiğinden, başvurunuzu yapmadan önce güncel teşkilat düzenlemesini kontrol etmeniz ve tereddüt hâlinde hukuki görüş almanız uygun olur.