Yükseköğretim kurumları bünyesinde kurulan uygulama ve araştırma merkezleri, üniversitenin akademik faaliyetini belirli bir alanda yoğunlaştıran birimlerdir. Kozmetoloji alanında kurulan bir merkezin yönetmeliği; merkezin amacını, çalışma alanlarını, yönetim organlarını ve bu organların görev sürelerini belirler. Bu metin, söz konusu yönetmeliklerin hukuki niteliğini ve uygulamada üretilen tartışmaları ele alır.
Dayanak ve Hukuki Nitelik
Bu tür yönetmelikler 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na dayanılarak hazırlanır ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer. Genel düzenleyici işlem niteliğinde olduklarından, hukuka aykırılık iddiasıyla idari yargıda iptal davasına konu edilebilirler. Merkez, tüzel kişiliği bulunmayan bir üniversite birimidir; dolayısıyla merkez işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda husumet kural olarak üniversite rektörlüğüne yöneltilir.
Yönetmeliğin Tipik Organ Şeması
- Müdür: Rektör tarafından görevlendirilir, merkezi temsil eder ve faaliyet raporunu sunar.
- Yönetim Kurulu: Merkezin çalışma programını ve iş birliği protokollerini karara bağlar.
- Danışma Kurulu: Öngörülmüşse, alan uzmanlarından oluşan istişari organdır.
Uygulama Faaliyeti ile Sağlık Mevzuatının Kesişimi
Kozmetoloji, kozmetik ürünlere ilişkin mevzuat ile sağlık hizmeti sunumuna ilişkin mevzuatın kesiştiği bir alandır. Bir merkezin "uygulama" faaliyeti; eğitim, bilimsel araştırma ve kurs/sertifika programı düzenlemekle sınırlı olabileceği gibi, tanı ve tedavi niteliği taşıyan işlemleri de kapsıyorsa ayrıca sağlık mevzuatından doğan ruhsat, yetkili personel ve tesis şartlarının sağlanması gerekir. Yönetmelikte sayılan bir faaliyet, sağlık mevzuatının aradığı izinleri kendiliğinden vermiş sayılmaz. Bu ayrımın gözden kaçırılması idari yaptırımın en sık sebebidir.
Sertifika ve Katılım Belgelerinin Değeri
Merkez tarafından verilen belgelerin hangi hakları sağladığı yönetmelikte yazan çerçeveyle sınırlıdır. Bir katılım belgesi, mesleki yeterlilik veya sağlık personeli yetkisi doğurmaz. Katılımcıların bu belgeyi mesleki bir unvan gibi tanıtması, hem tüketici mevzuatı hem de ilgili meslek mevzuatı bakımından sorumluluk üretebilir.
İtiraz ve Dava Yolu Bakımından Dikkat Edilecekler
- Yönetmeliğin kendisine karşı iptal davası açılacaksa, süre Resmî Gazete'de yayım tarihinden işlemeye başlar.
- Merkezin bireysel bir işlemine (görevlendirme, program kaydının reddi vb.) karşı dava açılıyorsa, süre işlemin ilgiliye tebliğinden itibaren hesaplanır.
- Dava açmadan önce idareye başvurulması hâlinde sürelerin nasıl işlediği 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'ndaki kurallara göre belirlenir; başvurunun tarihini ve tebliğ belgesini mutlaka saklayın.
Yukarıdaki değerlendirme genel niteliktedir. Merkezin kuruluş yönetmeliği metni ve somut işlemin içeriği her olayda ayrı incelenmelidir; hak kaybı yaşamamak için sürelerin başlangıcını bir hukukçuyla teyit etmeniz önerilir.