Bankaların kredi işlemlerine ilişkin yönetmelik, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesinde kredi tanımının kapsamını, kredi açma yetkisinin nasıl kullanılacağını ve kredilerin izlenmesine dair esasları belirler. Kredi kullanan gerçek kişi ve şirketler açısından bu düzenleme, bankanın hangi işlemlerinin mevzuat gereği zorunlu, hangilerinin sözleşmesel tercih olduğunu ayırt etmeye yarar.
Neyin Kredi Sayıldığı Sanıldığından Geniştir
Nakdi kredilerin yanı sıra teminat mektubu, aval, kefalet, akreditif gibi gayrinakdi işlemler ile katılım esaslı finansman yöntemleri de kredi kavramı içinde değerlendirilir. Bu genişlik, müşterinin limitinin beklenmedik biçimde dolmasına yol açabilir: yalnızca nakit kullanım takip edildiğinde, verilen bir teminat mektubunun limiti tükettiği fark edilmez. Kredi ilişkisinin yönetiminde ilk adım, tüm kalemlerin tek bir tabloda izlenmesidir.
Teminat ve Kefalet İlişkisinde Dikkat Noktaları
- Kefaletin türü (adi/müteselsil), azami miktarı ve tarihi sözleşmede açıkça yer almalıdır.
- Eş rızası aranan hâllerde bu rızanın usulüne uygun alınıp alınmadığı denetlenmelidir.
- İpotek tesis edilirken üst sınır ipoteği mi anapara ipoteği mi kurulduğu, kapsamı belirler.
- Teminatın serbest bırakılması talebi, borcun kapanmasıyla birlikte yazılı olarak yapılmalıdır.
Kredinin Yeniden Yapılandırılması
Ödeme güçlüğü yaşayan müşteri için yapılandırma, hem banka hem müşteri açısından takip masraflarını azaltan bir çözümdür. Ancak yapılandırma sözleşmesi çoğu zaman yeni bir borç ikrarı niteliği taşır ve önceki döneme ilişkin faiz veya masraf itirazlarının kaybına yol açabilir. İmza öncesinde, geçmiş dönem itirazlarının saklı tutulup tutulmadığı metin üzerinden kontrol edilmelidir.
Haksız Kesinti ve Masraf İtirazı
Krediden yapılan kesintiler, dosya masrafı ve sigorta primi gibi kalemlere ilişkin uyuşmazlıklar, tüketici sıfatı taşıyan müşteriler bakımından tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi önünde; ticari kredilerde ise genel hükümler çerçevesinde ticaret mahkemesinde ileri sürülür. Doğru merciin seçimi, dosyanın esasa girmeden reddedilmemesi için belirleyicidir. Başvurudan önce bankadan hesap dökümü ve sözleşme örneğinin yazılı olarak istenmesi, iddiayı somutlaştırır.
Kredi İlişkisini Yönetmek İçin Rutin
- Sözleşmenin imzalı nüshasını ve tüm eklerini banka şubesinden talep edip saklayın.
- Ödeme planındaki her tahsilatı dekontla eşleştirin, fark oluştuğunda hemen yazılı sorun.
- Temerrüt ihtarnamesinin tebliğ tarihini ve içeriğini muhafaza edin.
- Teminat kayıtlarının borç kapandıktan sonra terkin edildiğini tapu ve sicilden doğrulayın.
Bu metin kredi ilişkilerinin genel çerçevesini özetler. Sözleşme hükümleri bankadan bankaya farklılık gösterdiğinden, itiraz veya dava öncesinde kendi sözleşmenizin ve hesap dökümünüzün incelenmesi şarttır; hak düşürücü ve zamanaşımı süreleri işlediğinden değerlendirmeyi ertelememeniz önerilir.