İnşaat, tarım ve endüstriyel alanlarda kullanılan karayolu dışı hareketli makinalar, motor emisyon değerleri ve güvenlik gereklilikleri yönünden ithalat aşamasında denetime tabidir. Bu makinelerde denetimin odağı aracın kendisi değil, çoğu zaman üzerindeki motorun emisyon aşaması ve tip onayıdır.
Motor Aşaması Neden Kritik?
Aynı model makine, farklı emisyon aşamasındaki motorlarla üretilebilir. İhracatçının gönderdiği partide beklenenden eski aşamaya ait motor bulunması, tüm sevkiyatın uygunsuz sayılmasına yol açar. Bu nedenle sipariş aşamasında motor tip onay numarasının ve seri numarası aralığının yazılı olarak teyit edilmesi, sonradan yapılacak her savunmadan daha etkilidir.
İkinci El Makine İthalatındaki Ek Zorluk
- Motorun sonradan değiştirilmiş olma ihtimali ve bunun belgelenememesi
- Orijinal tip onay dokümanına ulaşılamaması
- Makinenin üretim yılı ile motor üretim yılı arasındaki uyumsuzluk
- Kullanılmış eşya izin rejimiyle emisyon denetiminin eşzamanlı yürümesi
Uygunsuzluk Kararı Sonrası Adımlar
- Kararın hangi teknik gerekliliğe dayandığı yazılı olarak istenir.
- Üreticiden motora ilişkin tip onay belgesi ve uygunluk beyanı temin edilir.
- Belge sonradan tamamlanabiliyorsa, süresi içinde idareye sunulur.
- Belge temin edilemiyorsa mahrece iade, transit veya makinenin motor değişimiyle uygun hâle getirilmesi seçenekleri maliyet bazında karşılaştırılır.
- İşleme karşı dava yolu için süre, tebliğ tarihinden itibaren takvimlenir.
Makine Piyasaya Sunulduktan Sonraki Sorumluluk
Denetimden geçmiş olmak, ithalatçının sorumluluğunu sona erdirmez. Ürün güvenliği mevzuatı çerçevesinde piyasa gözetimi ve denetimi sonucunda risk tespit edilirse, ürünün geri çağrılması ve düzeltici faaliyet yükümlülüğü doğabilir. Ayrıca makinenin kullanımından doğan bir kaza hâlinde, Türk Borçlar Kanunu'ndaki üreticinin ve satıcının sorumluluğuna ilişkin hükümler ile ürün güvenliği düzenlemeleri birlikte gündeme gelir.
Belge Arşivinin Pratik Değeri
Tip onay belgeleri, uygunluk beyanları, kullanım kılavuzunun Türkçe nüshası, teslim tutanakları ve satış sonrası servis kayıtları makine bazında dosyalanmalıdır. Bir kaza ya da geri çağırma sürecinde, bu arşivin varlığı ile yokluğu arasındaki fark doğrudan sorumluluğun kapsamına yansır.
Sözleşmesel Koruma
İthalat sözleşmesine, emisyon aşamasının ve tip onayının garanti edilmesine ilişkin açık bir hüküm ile uygunsuzluk hâlinde masrafların satıcıya ait olacağına dair düzenleme konulması, riski büyük ölçüde tedarikçiye aktarır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; makine tipi, motor onayı ve gümrükteki durum farklı çözümler gerektirebileceğinden, somut olayınızda profesyonel hukuki değerlendirme almanız önerilir.