Üniversite bünyesinde kurulan otizm uygulama ve araştırma merkezleri, hem akademik araştırma hem de doğrudan bireye ve aileye yönelik değerlendirme, eğitim ve danışmanlık faaliyeti yürütür. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi bünyesindeki merkeze ilişkin yönetmelik de merkezin amacını, organlarını ve faaliyet alanlarını belirler. Ailelerin karşılaştığı sorular çoğunlukla merkezin iç işleyişinden değil, alınan raporların ve verilen hizmetin hukuki sonuçlarından doğar.
Merkez Raporunun Hukuki Değeri
Merkezlerde yapılan değerlendirmeler, özel eğitim desteği, eğitsel tanılama ve kurum yerleştirme süreçlerinde kullanılabilir. Ancak bu raporlar, resmî sağlık kurulu raporlarının yerine geçmez. Özel eğitim ve sosyal haklara erişimde belirleyici olan belge, mevzuatın aradığı türden resmî rapordur. Merkez raporu, bu sürece destek olan tamamlayıcı bir belgedir. İkisini birbirine karıştırmak, başvurunun eksik evrak gerekçesiyle beklemesine yol açar.
Kişisel Veri ve Aydınlatma Yükümlülüğü
Çocuğa ilişkin değerlendirme kayıtları, sağlık verisi niteliğindedir ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında özel nitelikli veri olarak korunur. Merkezin verileri araştırma amacıyla kullanabilmesi için, veli/vasiden ayrı ve açık biçimde alınmış bir onaya dayanması beklenir. Ailelerin sorması gereken sorular şunlardır:
- Hangi veriler, ne süreyle saklanacak?
- Veriler anonimleştirilerek mi yayımlanacak?
- Görüntü ve ses kaydı alınacaksa buna ilişkin ayrı bir onay var mı?
- Verilerin üçüncü kişilerle paylaşılacağı hâller açıkça yazılmış mı?
Verilen onay, KVKK çerçevesinde geri alınabilir. Geri alma talebi yazılı yapıldığında ispat kolaylaşır.
Vesayet ve Temsil Meselesi
Ergin bireyler bakımından, hukuki ehliyeti etkilenen kişiler için sürecin vesayet makamı üzerinden yürütülmesi gerekebilir. Aile üyesinin fiilen bakım veriyor olması, tek başına temsil yetkisi sağlamaz. Merkez hizmetlerine ilişkin sözleşme imzalanması ya da rapor talep edilmesi gibi işlemlerde, temsil yetkisinin belgeye dayanması sonradan doğacak tartışmaları önler.
Hizmete Erişimde Sorun Yaşandığında
- Talep ve şikâyet merkez müdürlüğüne yazılı olarak iletilir.
- Sonuç alınamazsa üniversite rektörlüğüne başvurulur.
- Kamu hizmetine erişimin engellendiği düşünülüyorsa idari başvuru yolları ve idari yargı denetimi gündeme gelir.
- Ayrımcılık iddiası varsa, insan hakları alanında görevli kurumlara başvuru ayrıca değerlendirilebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Çocuğunuzun veya yakınınızın durumu, elinizdeki raporlar ve talep ettiğiniz hak bakımından tablo değişebileceğinden, süreci bir hukukçuyla birlikte planlamanız faydalı olacaktır.