İzmir'de Dereköy Kök-Durmuşlar Kök enerji nakil hattının yapımı amacıyla bazı taşınmazların TEDAŞ tarafından acele kamulaştırılmasını öngören 4435 sayılı Karar sonrasında maliklerin karşılaştığı asıl aşama, bedelin belirlendiği yargısal süreçtir. Bu metin, bedel tespiti ve tescil davasının işleyişi ile bilirkişi raporuna itirazın teknik zeminini ele alır.
Bedel Tespiti ve Tescil Davası Nasıl İlerler
İdare, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde dava açar. Mahkeme keşif yapar, bilirkişi kurulundan rapor alır ve tespit ettiği bedelin bloke edilmesi karşılığında taşınmazın idare adına tesciline veya irtifak hakkının kurulmasına hükmeder. Malik bu davada davalı konumundadır; sessiz kalmak, bedelin idarenin sunduğu veriler üzerinden şekillenmesi sonucunu doğurur.
Kıymet Takdirinde Belirleyici Ölçütler
Değerlendirme, kamulaştırma tarihindeki nitelik esas alınarak yapılır. Tarım arazilerinde net gelir yöntemi, arsa niteliğindeki taşınmazlarda emsal karşılaştırma yöntemi öne çıkar. Uygulamada tartışma yaratan noktalar şunlardır:
- Taşınmazın imar durumunun ve fiili kullanımının doğru tespit edilip edilmediği
- Seçilen emsallerin konum, yüzölçümü ve tarih bakımından gerçekten karşılaştırılabilir olması
- Ürün deseni, sulama imkânı ve verim katsayılarının yerinde gözleme dayanması
- Ağaç, yapı, kuyu ve tesis gibi mütemmim cüzlerin ayrı ayrı sayılıp değerlendirilmesi
Bilirkişi Raporuna İtirazın Teknik Zemini
İtiraz dilekçesinin genel nitelikte olması sonuç doğurmaz. Etkili itiraz, raporun hangi verisinin hangi belgeyle çeliştiğini gösterir: tapu kayıtları, kadastro paftası, ziraat odası verileri, satış emsalleri ve keşif sırasında tutulan notlar bu noktada işlevseldir. Raporda hiç değerlendirilmemiş bir unsur varsa, bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi ek rapor alınması ihtimalini artırır.
Bedelin Ödenmesi, Faiz ve Sonraki Aşama
Belirlenen bedel bankaya yatırılır ve malikin başvurusu üzerine ödenir. Karara karşı kanun yolu açık olup, üst mahkeme incelemesi sırasında bedelin bloke edilen kısmının tahsili çoğu zaman mümkündür. Acele kamulaştırmada el koyma ile bedelin ödenmesi arasında geçen süre bakımından faiz talebinin ayrıca gündeme gelebileceği unutulmamalıdır.
Yukarıdaki anlatım yol gösterici bir çerçeve sunar; parselin niteliği, keşif tutanağı ve emsal verileri dosyadan dosyaya değiştiğinden, itiraz stratejisinin kendi belgeleriniz üzerinden kurulması gerekir.