4559 sayılı kararla, İsviçre Konfederasyonu veya Lihtenştayn Prensliği menşeli bazı ürünlerin ithalatında tarife kontenjanı uygulanması öngörülmüştür. İthalatçılar bakımından bu düzenlemenin anlamı, belirli bir miktar ya da değer sınırı içinde kalan ithalatın indirimli vergi ile gerçekleştirilebilmesidir. Uygulamadaki asıl güçlük ise kontenjandan yararlanmanın usul şartlarında yoğunlaşır.
Tarife kontenjanı nasıl bir imkân sağlar
Tarife kontenjanı, 2976 sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili ithalat mevzuatı çerçevesinde, belirli bir dönemde belirli miktardaki ithalat için indirimli ya da sıfır oranlı vergi uygulanmasını ifade eder. Kontenjan tükendiğinde ya da dönem sona erdiğinde, aynı ürün için genel vergi oranı uygulanır. Bu nedenle kontenjan yalnızca bir hak değil, aynı zamanda bir zamanlama sorunudur.
Başvuru ve tahsis aşaması
- Başvurular ilgili bakanlık birimine, kararda ve tebliğde belirtilen usule göre yapılır
- Tahsis edilen miktar için düzenlenen belge, geçerlilik süresi içinde kullanılmalıdır
- Süre içinde kullanılmayan tahsis genellikle geçerliliğini yitirir
- Beyannamede tahsis belgesinin ilgili alana doğru biçimde yazılması zorunludur
- Devir ve kullanım koşulları bakımından ilgili tebliğ hükümleri esas alınır
Menşe ispatı: en sık kaybedilen nokta
İndirimli oran, ürünün menşeine bağlı bir avantaj olduğundan, menşein usulüne uygun belgeyle ispatı şarttır. İsviçre ve Lihtenştayn ile Türkiye arasındaki ticaret serbest ticaret anlaşması çerçevesinde yürütüldüğünden, tercihli menşe ispat belgelerinin eksiksiz ve süresi içinde ibrazı gerekir. Belgede yer alan bilgilerle beyanname ve fatura arasındaki uyumsuzluk, sonradan yapılan kontrolde tercihli işlemin iptaline yol açabilir.
Sonradan kontrol ve ek tahakkuk
Gümrük idaresi, beyan kabul edildikten sonra da menşe ve kıymet unsurlarını denetleyebilir. Bu denetim sonucunda tercihli oranın uygulanamayacağı sonucuna varılırsa, aradaki fark vergiler ile birlikte idari yaptırım gündeme gelebilir. Bu nedenle menşe belgelerinin tedarikçiden alınan yazışmalarla birlikte saklanması, sonraki savunma açısından belirleyicidir.
İtiraz yolu
- Gümrük idaresince tebliğ edilen karara karşı, 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyarınca üst makama süresinde itiraz edilir.
- İtirazın reddi hâlinde idari yargıda dava yolu açılır.
- Süreler kısa olduğundan tebliğ tarihinin kaydı tutulmalıdır.
- Ödeme yapılması, itiraz ve dava hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Kontenjan koşulları ürün bazında yayımlanan tebliğlerle belirlendiğinden, işlem öncesinde güncel mevzuatın ve dosyanızın birlikte incelenmesi gerekir.