Bartın ilinde kurulacak enerji nakil hattı için verilen acele kamulaştırma kararında, taşınmazların bir kısmında mülkiyetin tamamı değil irtifak hakkı kamulaştırılır. Direk yerlerinde mülkiyet, iletkenlerin geçtiği koridorda ise irtifak söz konusu olur. Bu ayrım bedeli, kullanım hakkını ve sonradan doğacak zararların talep edilebilirliğini kökten değiştirir.
İrtifak Kamulaştırmasında Mülkiyet Kimde Kalır?
İrtifak kurulan bölümde tapu malikte kalmaya devam eder; ancak taşınmaz üzerinde belirli bir kullanım kısıtı doğar. Hat altında belirli yükseklikte ağaç yetiştirilememesi, yapı yapılamaması ve bazı tarımsal faaliyetlerin sınırlanması bu kısıtın tipik görünümleridir. Bedel de mülkiyetin tamamı için değil, kısıtın taşınmazda yarattığı değer azalması üzerinden hesaplanır.
Değer Azalmasının Somutlaştırılması
- Koridorun parseli ikiye bölerek tarım makinelerinin geçişini zorlaştırması
- Kapama meyve bahçesinde ağaç boyunun sınırlanması nedeniyle üretim deseninin değişmesi
- Yapılaşma imkânı bulunan kesimde koridor nedeniyle kullanılamayan alan doğması
- Direk yerleri çevresinde ekilemeyen tampon alanların ortaya çıkması
Bu başlıkların her biri, keşif sırasında sözlü olarak değil yazılı beyan ve kroki üzerinde gösterilerek dosyaya girmelidir.
Ağaç ve Ürün Bedelleri Ayrıca Değerlendirilir
Hat çalışması sırasında kesilen ağaçlar ve zarar gören ürün, taşınmazın zemin bedelinden ayrı bir kalemdir. Kesim öncesinde ağaçların tür, yaş ve sayı olarak tespiti yapılmamışsa, sonradan ispat ciddi biçimde zorlaşır. Bu nedenle çalışma başlamadan önce tarihli fotoğraf çekilmesi ve gerektiğinde mahkemeden delil tespiti istenmesi yerinde olur.
Fiilî Genişleme Durumu
Uygulamada zaman zaman, kamulaştırılan koridorun dışında kalan alanlara da geçiş yapıldığı, servis yolu açıldığı veya malzeme depolandığı görülür. Kamulaştırma kapsamı dışındaki bu kullanımlar ayrı bir hukuki nitelik taşır ve ayrı talep konusu edilmelidir. Kapsam sınırının krokide nereden geçtiğini bilmeyen malik, bu farkı fark edemez.
Malikin Adım Sırası
- Kamulaştırma krokisini ve koridor genişliğini idareden isteyin.
- Çalışma başlamadan önce mevcut durumu fotoğraf ve tanıkla kayıt altına alın.
- İrtifak nedeniyle kullanılamayacak alanı dönüm bazında hesaplatın.
- Kalan kısımdaki değer kaybını ayrı bir talep olarak dosyaya yazdırın.
- Kapsam dışına taşan kullanımları tarihiyle birlikte bildirin.
Bu metin genel bilgilendirme içindir. İrtifak bedeli ve zarar kalemleri taşınmazın niteliğine göre değiştiğinden, keşif öncesinde hukuki destek almanız savunmanızı güçlendirir.